Γίνεται αντιληπτό ότι οι σφαίρες επιρροής αλλάζουν και ο παγκόσμιος χάρτης “έχει τεθεί υπό διαπραγμάτευση” δυστυχώς μέσω επιβολής και χρήσης στρατιωτικής ισχύος, προδήλου και υβριδικής. Ο κάθετος διάδρομος της ενέργειας από την Αλεξανδρούπολη προς την Κεντρική Ευρώπη δημιουργεί νέα δεδομένα στο γεωπολιτικό τοπίο.
Οι απαιτήσεις για ενέργεια σε παγκόσμιο επίπεδο είναι πρωτοφανείς. Σήμερα και για τα επόμενα αρκετά χρόνια, θα υφίσταται αρνητικό ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης, ασχέτως των διεθνών προσπαθειών που διαπιστώνονται σε ενεστώτα χρόνο. Το αυτό καταγράφεται και στην χώρα μας σε έντονο μάλιστα βαθμό, εξ ου και οι πρωτοβουλίες και κυβερνητικές προσπάθειες προς «υποστήριξη» της αγοράς και «αντιμετώπισης» των προκλήσεων, με προτεραιότητα στην εξεύρεση εναλλακτικών μέσω ΑΠΕ.
Μια τέτοια φιλοδοξία σήμερα, προς μερική πλήρωση του ευρωπαϊκού κενού, με ορυκτούς πόρους υδρογονανθράκων (υγροποιημένο φυσικό αέριο), αποτελεί ο κάθετος διάδρομος από την Αλεξανδρούπολη προς την Ουκρανία. Ο εν λόγω διάδρομος θα αποτελέσει τον άξονα ενεργειακής διασύνδεσης Ελλάδας – Βουλγαρίας – Ρουμανίας – Μολδαβίας – Ουκρανίας – ίσως και Κριμαίας (Ρωσία) σε μελλοντικό χρόνο, ο οποίος εκ γεωγραφίας περιοριζόμενος προφανώς και θα διέλθει μέσω Υπερδνειστερίας .
Ο εν λόγω διάδρομος αν και σήμερα καταγράφεται ως ενεργειακός για την μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου), εκτιμάται ότι θα αποτελέσει την επιλογή για την παράλληλη όδευση πολλαπλών υποδομών και αναλόγων δυνατοτήτων, ήτοι μεταφορικών (οδικών και υπερταχείας σιδηροδρομικών), επικοινωνιακών (δίκτυα οπτικών ινών και για την υποστήριξη των data centers αλλά και στρατιωτικών τέτοιων δικτύων), δικτύων ισχύος υψηλής - υπερυψηλής τάσης (ηλεκτρική ενέργεια) ώστε μεταξύ άλλων να εξασφαλίζεται η «άφιξη» και «απόληξη» τους από την ΝΑ Ευρώπη και την Ελλάδα εν προκειμένω, στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας παρακάμπτοντας τα στενά των Δαρδανελίων και Βοσπόρου. Το γεγονός της παράκαμψης των στενών αποτελεί υψίστης σημασίας για την Ελλάδα που θα πρέπει να το λάβει σοβαρά υπόψη στην υλοποίηση των εθνικών σχεδίων. Προφανώς και θα πρέπει να αναμένονται έντονα αντανακλαστικά με συναφείς πρωτοβουλίες από πλευράς Τουρκίας.
Οι επίγειες μεταφορές λοιπόν που θα ακολουθούν την ροή αυτή θα υλοποιούνται εντός ωρών (12-18 απ’ άκρη σ’ άκρη του δικτύου) αντί των 2-3 ημερών που χρειάζονται σήμερα δια θαλάσσης .
Ας εξετάσουμε στο σημείο αυτό διακριτά και εν συντομία την πολιτική κατάσταση στην Μολδαβία υπό την οπτική παραλληλισμών με την Ουκρανία των τελευταίων τριών ετών. Η Πρόεδρος της χώρας κ. Μάγια Σάντου κατά τα αποτελέσματα των εκλογών στη Μολδαβία (09/2025 ) δήλωνε: «Η νίκη του φιλοευρωπαϊκού κόμματος PAS στις βουλευτικές εκλογές, παρά την πίεση της Ρωσίας, αποτελεί «μια ισχυρή εντολή για τη διαδικασία ένταξης» της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δήλωσε σήμερα η πρόεδρος Μάγια Σάντου. Για πληρότητα κατανόησης αξίζει κάποιος να δει τις πολιτικές εξελίξεις του εν λόγω κόμματος, αλλά και της ιδίας και θα διαπιστώσει εύκολα πολλές ομοιότητες (τα αρκετά τελευταία χρόνια) με την Ουκρανία στην προ Ζελένσκι εποχή.
Αν λοιπόν οι γεωπολιτικές συνθήκες ευνοήσουν, και δυστυχώς (για το λαό της Μολδαβίας, για τους κατοίκους της Υπερδνειστερίας, για τις όμορες χώρες αλλά και την ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης – που αυτόματα «χτυπά και την ελληνική πόρτα»), διαφαίνεται ότι πολύ σύντομα αυτές θα είναι ευνοϊκές (εκφράζω τον προβληματισμό λόγω παραλληλισμού που προανέφερα), ότι θα επαναληφθεί η οδυνηρή κατάσταση της Ουκρανίας.
Η όδευση πάντως του καθέτου διαδρόμου, ο οποίος αναγκαστικά (λόγω γεωγραφίας) θα διέρχεται μέσω Υπερδνειστερίας δημιουργεί και ευκαιρίες συνεργασιών συμπεριληπτικού χαρακτήρα όλων των ενδιαφερομένων στην περιοχή. Προφανώς για την εν λόγω διευθέτηση θα πρέπει να έχει τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι προς τούτο διαπραγματεύσεις. Πρωτίστως βέβαια το end state του πολέμου, θα πρέπει να είναι τέτοιο που θα «εξασφαλίζει» ότι «δεύτερη Ουκρανία» δεν θα επισυμβεί.
Τυχόν αστοχία γεωπολιτικών διευθετήσεων και αναλόγων προβλέψεων, θα επιφέρει επανάληψη των συνθηκών και καταστάσεων στην Ουκρανία στην Μολδαβία και δει στην Υπερδνειστερία. Αυτό δεν είναι προς το συμφέρον κανενός και δεν μπορεί να δικαιολογηθεί (διεθνές δίκαιο, συμφέροντα των παικτών στην περιοχή, ευρωπαϊκές εξαγγελίες και προτεραιότητες, διεθνές περιβάλλον σε περιφερειακό επίπεδο κ.α.) παρά μόνο αν «έχουν ληφθεί» τέτοιες κοσμογονικές αποφάσεις, ή όμοιες που μεθοδικά σχεδιάζονται ή ακόμη και υπό τυχαίας έκβαση διπλωματικής αποτυχίας, και έτσι δημιουργηθούν συγκυρίες επικίνδυνες (preconditions) ανάλογες αυτών των προηγούμενων παγκοσμίων πολέμων.
Τώρα αν αυτό είναι σχεδιασμένο ή και επιθυμητό (η κάθε πλευρά θα «ζυγίσει» τα δικά της συμφέροντα), αν θα υπάρξει υπέρβαση «κόκκινων γραμμών» Ρωσίας – ΕΕ – ΗΠΑ, και η κατάσταση «εκτροχιαστεί», ή θα επικρατήσει η σύνεση και ο ορθολογισμός υπό ρεαλιστική και σθεναρή διπλωματία στις μεταξύ τους επαφές, μόνο οι γεωπολιτικές εξελίξεις θα το επιβεβαιώσουν.
Οι λαοί πάντως, πέραν των ευχών για σωφροσύνη των ηγετών που επέλεξαν το 2025 , ας κάνουν την «ορθή επιλογή τους» κατά το κορυφαίο δημοκρατικό τους δικαίωμα το 2026 .
Αντιναύαρχος (εα) Γ. ΤΣΟΓΚΑΣ ΠΝ
Εκτελεστικός Διευθυντής Στρατηγικής και Στρατηγικής Επικοινωνίας
του Κέντρου Αριστείας Ακρόπολις