Ευχαριστούμε την εφημερίδα ΑΜΑΡΥΣΙΑ και τον εκδότη της κ. Χρήστο Ζαγκλή για την υποστήριξη τους ως χορηγός επικοινωνίας.
Η πρόκληση είναι τα συμπεράσματα του συνεδρίου να τύχουν αξιοποιήσεως από θεσμικούς φορείς ανά θεματική.

Έζησα περίπου 25 χρόνια στην Πολεμική Αεροπορία. Και τονίζω στο τραπέζι, ότι η Πολεμική Αεροπορία, τουλάχιστον από το 67 που ήμουνα εγώ νεαρός Ανθυποσμηναγός στην 116 Πτέρυγα Μάχης μέχρι σήμερα, πολεμάει συνέχεια.
Έχω βαρεθεί να ακούω ότι αυτή η χώρα δεν έχει ‘ρε αδερφέ’ εθνική στρατηγική, δεν έχει καμιά στρατηγική. Αυτή η χώρα κάνει του κεφαλιού της. Είμαι μηχανικός και χαίρομαι πάρα πολύ που απόψε σε αυτό το τραπέζι, είναι κι ένας μηχανικός. Και σε όλα τα τραπέζια της στρατηγικής πρέπει να είναι και ένας μηχανικός.
Εθνική Στρατιωτική Στρατηγική (ΕΣΣ); Δεν ήθελα να πάω να ανοίξω μεγάλα βιβλία: Κλαούζεβιτς, Κονδύλης, Σουν-Τζου, ούτε περιοδικά. Χτυπάω κατευθείαν στην ιστοσελίδα Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, ΓΕΕΘΑ και είδα εκεί, και το είπαν κάποιοι από τους προλαλήσαντες ότι υπάρχει εθνική στρατιωτική στρατηγική. Τώρα αν εφαρμόζεται ακριβώς από τους αρχηγούς και τους διοικητές, δεν μπορώ να διανοηθώ διαφορετικά. Είδα, επίσης, ότι υπάρχει μια Πολιτική Εθνικής Άμυνας (ΠΕΑ). Τώρα αν είναι επικαιροποιημένη και οι ΥΕΘΑ, Α/ΓΕΕΘΑ κάθονται εκεί και δεν την επικαιροποιούν, είναι έτερον εκάτερον.
Και είδα εκεί ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις έχουν ΕΣΣ, που απορρέει από την ΠΕΑ και έχει ως στόχο τον καθορισμό της αποστολής και των κύριων επιχειρησιακών έργων των Ενόπλων Δυνάμεων, του τρόπου προετοιμασίας, ανάπτυξης και χρησιμοποίησής τους, καθώς και ειδικές κατευθύνσεις σχεδίασης των απαιτούμενων δυνάμεων.
Και είδα εκεί ότι κεντρικός άξονας της στρατιωτικής μας στρατηγικής είναι η αποτροπή κάθε μορφής απειλής/πρόκλησης/ένοπλης επίθεσης κατά της χώρας μας και η αποτελεσματική αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσεων.
Είδα, επίσης, ξεκάθαρα σαν το νεράκι ότι το στρατιωτικό δόγμα είναι αποτρεπτικό - αμυντικό, με προσανατολισμό στην αντιμετώπιση κάθε εξωτερικής απειλής.
Είδα, επίσης, ότι το έργο των ΕΔ, κατά την περίοδο της ειρήνης, είναι η επιχειρησιακή εκπαίδευση του προσωπικού. Μέσω της διακλαδικής επιχειρησιακής εκπαίδευσης, επιτυγχάνεται η αντίληψη και η αφομοίωση του ενιαίου περιβάλλοντος, τόσο σε Στρατηγικό, όσο και σε Επιχειρησιακό-Τακτικό επίπεδο, ενώ εξασφαλίζεται η ενότητα της προσπάθειας. Επιπλέον, η εκτέλεση των διακλαδικών ασκήσεων αυξάνει την ικανότητα των δυνάμεων να λειτουργούν υπό ενιαίο σχήμα διοίκησης. Η δοκιμασία της υφιστάμενης επιχειρησιακής σχεδίασης, Συστήματος Χειρισμού Κρίσεων, Συστήματος Διοίκησης και Ελέγχου και εξαγωγή συμπερασμάτων-διδαγμάτων με επακόλουθο τις απαιτούμενες βελτιώσεις τροποποιήσεις.
Είδα, επιπλέον, στο πλαίσιο των συμβατικών υποχρεώσεων που απορρέουν από τη συμμετοχή μας σε διεθνείς οργανισμούς, τη συμμετοχή σε πολυεθνικές ασκήσεις (ΝΑΤΟ, ΕΕ, διακρατικές ασκήσεις). Όπου γίνεται η χρήση και πλήρης εκμετάλλευση των προσομοιωτών-εξομοιωτών και η περιοδική επιχειρησιακή αξιολόγηση. Δεν θα μιλήσω για το ΣΞ, ούτε για το ΠΝ, αλλά εγώ από μικρό παιδί, από τα χρόνια του 70 ξέρω ότι στην ΠΑ χρησιμοποιούσαμε τους simulators (προσομοιωτές).
Υπάρχει εκεί στην ΕΣΣ η απαίτηση για τη λειτουργία ενός σύγχρονου και ενοποιημένου συστήματος αεράμυνας υψηλής τεχνολογίας καθώς και για τη διάθεση σύγχρονων μέσων επιτήρησης των συνόρων και συλλογής πληροφοριών. Η διάθεση σύγχρονων οπλικών συστημάτων υψηλής τεχνολογίας. Η ΠΑ έχει από το 1970 αυτοματοποιημένο σύστημα αεράμυνας.
Η Πολεμική Αεροπορία, η μικρή, η ελληνική, το 1981 έβγαζε στον αέρα, πρώτη σε όλες τις αεροπορίες της Ευρώπης το πρώτο αυτοματοποιημένο Σύστημα Διοίκησης Ελέγχου.
Ακόμη και η ενεργή συμμετοχή στα ευρωπαϊκά δορυφορικά προγράμματα HELIOS 2 και το διάδοχό του MUSIS (Multinational Space-Based Imaging System), υπάρχει εκεί στην ΕΣΣ.
Καθώς, επίσης και η συμμετοχή σε πολυεθνικές επιχειρήσεις, με πολιτική απόφαση εκ μέρους της Κυβέρνησης:
Ακόμη, υπάρχει εκεί και στρατηγική της κοινωνικής προσφοράς, με καθοριστική συνδρομή στην ανακούφιση από φυσικές καταστροφές, με προσωπικό και μέσα, με υγειονομική υποστήριξη και αεροδιακομιδές καθώς και με επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης στο χερσαίο και θαλάσσιο χώρο.
Και μέσα στην ΕΣΣ είναι και η κινητήριος δύναμη δηλαδή το ανθρώπινο δυναμικό. Εστιασμός στην παροχή της απαραίτητης και σύγχρονης εκπαίδευσης, καθώς και στην εξασφάλιση των αναγκών, των κινήτρων και της ευημερίας του προσωπικού των ΕΔ, αλλά και των οικογενειών τους.
Και πάμε στον ΥΦΕΘΑ, που πρόσφατα ανακοίνωσε τους στόχους και τη στρατηγική του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για το 2024 και τα μετάδωσαν όλα τα ΜΜΕ
Βαριά ή κουβέντα αλλά πρέπει να λεχθεί ότι αυτά είναι αυτονόητα και καταγεγραμμένα μέσα στην ΕΣΣ.
Και μπράβο σας κύριε Αρχηγέ (ένας από τους συμμετέχοντες στο πάνελ). Εκεί στην ιστοσελίδα του ΓΕΕΘΑ, είδα και από τα χρόνια τα δικά σας, υπάρχει, υπάρχει μια Στρατηγική Ανάλυση των Εξελίξεων (ΣΑΕ) μέχρι το 2030, με πέντε θεματικές ενότητες. Η ΣΑΕ 2030 είναι βάση της Μακροπρόθεσμης Στρατιωτικής Μετεξέλιξης και θεμέλιο για το Πλαίσιο των Μελλοντικών Εθνικών και Συμμαχικών Επιχειρήσεων. Εντοπίζει τάσεις σε 5 θεματικές ενότητες: Πολιτική, Άνθρωπος, Τεχνολογία, Οικονομία–Πόροι και Περιβάλλον.
Τα συμπεράσματα και οι προτάσεις μου είναι:
(1) Ναι, υπάρχει ΕΣΣ και καλόν είναι να παύσει να λέγεται και επαναλαμβάνεται δεν υπάρχει … αν εφαρμόζεται και επικαιροποιείται είναι έτερον εκάτερον.
(2) Η Στρατηγική Ανάλυση Εξελίξεων μέχρι και το 2030 είναι καταγεγραμμένη, και, ασφαλώς πρέπει να είναι καλά γνωστή στην πολιτική ηγεσία, ιδιαίτερα αυτή του ΥΕΘΑ.
(3) Στην διαμόρφωση, σύνταξη και έγκριση της Εθνικής Στρατιωτικής Στρατηγικής είναι sine qua non απαίτηση η ισοβαρής παρουσία των τομέων Επιχειρήσεων και Υποστήριξης.
(4) Είναι ακατανόητο ο διοικητής της Διοίκησης Αεροπορικής Υποστήριξης να μην είναι Μηχανικός, όπως συμβαίνει και στο Π.Ν.
(5) Αναφορικά με την αρχαιότητα των αξιωματικών, είναι τελείως αβάσιμο και ακατανόητο: οι αξιωματικοί μηχανικοί της ΣΜΑ και ε/α της Σχολής Ικάρων, οι πρώτοι των πρώτων στις εξετάσεις, να είναι νεότεροι των ομολόγων τους ομοιόβαθμων τους Μηχανικών του ΠΝ, και Μηχανικών Μηχανικού, Διαβιβαστών και Πυροβολητών του ΣΞ, ανεξαρτήτως χρονολογίας αποφοίτησης. Και, μάλιστα ως παράδειγμα, γιατί στην Λήμνο, 130 ΣΜ, ο αντισμήναρχος μηχανικός ΤΗ της ΣΜΑ (ήμουν εκεί στα 1985,86), είναι ιεραρχικά κατώτερος από τον κατά τρεις τάξεις νεότερό του αντισυνταγματάρχη διαβιβάσεων του παρακείμενου στο αεροδρόμιο της 130 ΣΜ συντάγματος του ΣΞ?. Ποιος μπορεί να το κατανοήσει και αιτιολογήσει;
* Το κείμενο αυτό αποτέλεσε τη βάση της εισήγησής μου στο 2ο Συνέδριο Γεωπολιτικής-Γεωστρατηγικής-Γεωοικονομίας: Παράγοντες Μετάβασης Γεωπολιτικής Ισχύος & Προκλήσεις Ασφαλείας, 9,10,11 Φεβ 2024, Hyatt Regency-Θεσσαλονίκη
Κατά την «ολιστική θεωρία» το όλον δεν συνιστά το απλό άθροισμα των μερών, αλλά κάτι παραπάνω ( γνωστό το παράδειγμα του κέικ που το φτιάχνουμε από αλεύρι, ζάχαρη, αβγά κλπ. αλλά τελικά τρώμε κάτι διαφορετικό από το άθροισμά τους. Απλούστατα τρώμε κέικ).
Έτσι αντίστοιχα ο άνθρωπος ως οντότητα δεν είναι απλά το άθροισμα των επιμέρους οργάνων του, αλλά συνιστά ένα όλο, που παράγει πνευματική και λοιπή ενέργεια. Το ίδιο και η Κοινωνία ή έστω και μια απλή ομάδα παράγει ενέργεια που δεν μπορούν να παράγουν τα μέλη της, όταν απλά συνιστούν ένα απλό άθροισμα, δηλαδή χωρίς κατάλληλη οργανική σύνθεση με την έννοια ότι ενεργούν, ως μέλη ενός συνόλου. Και αν πρόκειται για μια σύνθεση «ανόργανων» μηχανισμών, όταν πρόκειται για άψυχα όντα, τότε η σύνθεση δημιουργείται από την πίεση της εξωτερικής ανάγκης, όπως περίπου μας διδάσκει η Φύση με τα άπειρα παραδείγματα γύρω μας. O υπέρτατος παράγοντας είναι η ανάγκη για τα φυσικά φαινόμενα, ακολουθούν τους Νόμους της. Νόμους, που ο άνθρωπος προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει και μάλιστα το έχει πετύχει σε αρκετά ικανοποιητικό βαθμό.[ Στη Φύση αλληλοεπιδρούν τέσσερις δυνάμεις: βαρυτική, ηλεκτρομαγνητική, η ισχυρή και ασθενής αλληλεπίδραση].

![]()
Εγώ στην καριέρα μου είχα δύο εργοδότες μεγάλους. Έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην ζωή μου, και στην διαμόρφωση την επαγγελματική και στο χαρακτήρα μου. Ο ένας λέγεται Πολεμική Αεροπορία, ο άλλος λέγεται ΝΑΤΟ. Και από τους δύο έμαθα πάρα πολλά. Είναι βέβαια και χαρακτήρας, που το μισό ποτήρι το βλέπω πάντοτε μισογεμάτο.


Ευχαριστούμε την εφημερίδα ΑΜΑΡΥΣΙΑ και τον εκδότη της κ. Χρήστο Ζαγκλή για την υποστήριξη τους ως χορηγός επικοινωνίας.
Η πρόκληση είναι τα συμπεράσματα του συνεδρίου να τύχουν αξιοποιήσεως από θεσμικούς φορείς ανά θεματική.


Οι στενές και διαρκώς διευρυνόμενες σχέσεις της Τουρκίας με Λιβύη και Αλβανία σε συνδυασμό με τις επιχειρησιακές δυνατότητες της γείτονος δημιουργούν ένα τέλειο τετράγωνο προκλήσεων ασφαλείας για την Ελλάδα. Καλά παρατηρήσατε, όχι τρίγωνο αλλά τετράγωνο, ακολούθως εξηγώ.
Μόλις εχθές (20 Φεβ. 2024) οι κ. Ερντογάν και Ράμα στο πλαίσιο του πρώτου ανωτάτου συμβουλίου συνεργασίας Αλβανίας – Τουρκίας μεταξύ άλλων υπέγραψαν και συμφωνία πλαισίου στρατιωτικής συνεργασίας (military framework) η οποία επεκτείνει και εμβαθύνει ήδη υφιστάμενες διμερείς και λοιπών ομοίων στο πλαίσιο ΝΑΤΟ. Η επισήμανση της απρόσεκτης (ή μήπως πολύ προσεκτικά σχεδιασμένης) δήλωσης του κ. Ράμα ότι «Θα ενισχύσουμε τις σχέσεις μας στην άμυνα και την ασφάλεια», υπογραμμίζοντας ότι η Τουρκία «αναγνώρισε άμεσα το Κόσοβο λίγα λεπτά μετά την απόφαση της ανεξαρτησίας του» δείχνει τον αναθεωρητισμό που από κοινού ενστερνίζεται με τον κ. Ερντογάν. Στο πλαίσιο λοιπόν αυτό θα γίνει η ανάλυση που ακολουθεί.
Η συνέχεια PDF
Αντιναύαρχος (εα) Γ. ΤΣΟΓΚΑΣ ΠΝ
Εκτελεστικός Διευθυντής Στρατηγικής
και Στρατηγικής Επικοινωνίας
Κέντρου Αριστείας ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ
Αθήνα 22 / 2 /2024
Ο Γεώργιος Τσόγκας ...

Βίας ο Πριηνεύς: Άκουγε πολλά, μίλα την ώρα που πρέπει.
Θαλής o Μιλήσιος: Καλύτερα να σε φθονούν παρά να σε λυπούνται.
Κλεόβουλος ο Λίνδιος: Το μέτρο είναι άριστο.
Περίανδρος ο Κορίνθιος: Οι ηδονές είναι θνητές, οι αρετές αθάνατες.
Πιττακός ο Μυτιληναίος: Με την ανάγκη δεν τα βάζουν ούτε οι θεοί.
Σωκράτης: Εν οίδα ότι ουδέν οίδα. Ουδείς εκών κακός.
Θουκυδίδης: Δύο τα εναντιότατα ευβουλία είναι, τάχος τε και οργήν.
Πλάτων: Άγνοια, η ρίζα και ο μίσχος όλου του κακού.
Αριστοτέλης: Δεν υπάρχει τίποτε πιο άνισο από την ίση μεταχείριση των ανίσων.