Ήρθε πάλι η Μεγάλη ‘βδομάδα, με την Παρασκευή της, που το δράμα του Χριστού κορυφώνεται. Το σκηνικό συμπληρώνεται με τις καμπάνες, τις ψαλμωδίες, τα λιβάνια, το “Ὦ γλυκὺ μου ἔαρ”· τις ευωδιές της άνοιξης που δεν μπορεί πιά να κρυφτεί. Η άνοιξη μας έρχεται και πάλι, πάνω στο ανθισμένο της άρμα, και περιμένουμε με τα μάτια της ψυχής τον Χριστό να ανέβει στους ουρανούς και την Περσεφόνη να ξεφύγει από τον Άδη, όπως κάθε χρόνο.

Μια γλυκειά θλίψη πλανιέται. Οπτασίες αγαπημένων προσώπων που μας άφησαν χρόνους, περνάν’ διακριτικά από τις σκιές. Θυμάμαι την γιαγιά μου, τη συχωρεμένη την κυρά Κατίνα, που κάθε Μεγάλη Παρασκευή, μικρό παιδί, με έπαιρνε και με γύριζε στους επιτάφιους της περιοχής, για να δούμε ποιός είναι ο πιό καλοφτιαγμένος˙ κάτι σαν καλλιστεία επιταφίων δηλαδή. Να κάπου εκεί και ο φίλος του πατέρα μου ο “θείος” Κώστας ο “Αιγυπτιώτης”˙ γλυκός άνθρωπος, μοναχικός, λιγομίλητος. Άνοιξη πέθανε κι` αυτός.

Από παληά, την Μεγάλη Βδομάδα η μελαγχολία με κατακλύζει και διαβάζω Καβάφη.

Έτσι και ‘φέτος, όπως συνήθως…

“Αυτές τις μέρες διάβαζα δημοτικά τραγούδια,

για τ`άθλα των κλεφτών και τους πολέμους,

πράγματα συμπαθητικά δικά μας, γραικικά.”

και ένοιωσα εθνική υπερηφάνεια καθώς μου φάνηκε πως άκουσα την φωνή του Κολοκοτρώνη να δίνει διαταγές με την τραχειά αρβανίτικη προφορά του.

Μα όχι για πολύ, γιατί η επόμενη στροφή με προσγείωσε:

“Διάβαζα και τα πένθιμα για το χαμό της Πόλης,

‘Πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη”

Αλήθεια, ποτέ πριν δεν το ‘χα σκεφτεί· γιατί δηλαδή οι συμπατριώτες μου, σ`όλη την επικράτεια, θυμούνται πάντα χρόνο με το χρόνο πότε οι Οθωμανοί πάτησαν την Βασιλεύουσα και το μνημονεύουν, αλλά ποτέ κανείς δεν μιλάει για την Θεσσαλονίκη, αν και οι δύο συμφορές, Ὰνοιξη πέφτουν (Θεσσαλονίκη : 29 Μαρτίου 1430). Την απάντηση την δίνει ο ίδιος λίγο παρακάτω:

“Όμως απ`τ`άλλα πιό πολύ με άγγιξε το άσμα

το Τραπεζούντιον, με την παράξενή του γλώσσα

και με τη λύπη των Γραικών των μακρινών εκείνων

που ίσως όλο πίστευαν πως θα σωθούμε ακόμη.”

Η πτώση της Θεσσαλονίκης σημαίνει το τέλος των φαντασιώσεων· την συνειδητοποίηση ότι όλα τέλειωσαν. Η υπέρμαχος στρατηγός εγκατέλειψε το λαό της. Η πτώση της αυτοκρατορίας έρχεται. Η Κωνσταντινούπολη, όταν πατιέται, πέφτει σαν φρούτο σαπισμένο· το αναπόφευκτο έχει γραφτεί 23 χρόνια πριν. Γι`αυτό η πτώση της Σαλονίκης πονάει πολύ. Καλύτερα να μην μιλάμε γι`αυτήν.

“Σίτ` αναγνώθ` σίτ` ανακλαίγ` σίτ΄ ανακρούγ` την κάρδιαν.

Ν` αοιλλή εμάς, να βάι εμάς, η Ρωμανία πάρθεν.”

Η Ρωμανία! Όταν ήμουνα μικρός, στην γειτονιά που μεγάλωσα, λεγόμαστε Ρωμηοί, και το γένος Ρωμηοσύνη, με ήτα. Το κράτος, ήταν το Ρωμαίικο. Έλληνες έβρισκες στα βιβλία με τους μύθους και τα ηρωικά κατορθώματα του απώτερου παρελθόντος. Ανάμεσά μας περπατούσανε ακόμη άνθρωποι της γενιάς του πατέρα μου, όπως εκείνος ο φίλος του ο κύριος Γιώργος (με ένα επίθετο που τέλειωνε σε -ίδης) που μας έλεγε ιστορίες για το πως τον πήραν από το χωριό του οι Τούρκοι “για αναγκαστική εργασία” και πως ξεπετσωνόντουσαν τα πόδια του ίδιου και των συντρόφων του πάνω στις πέτρες, σε μιά ατέλειωτη πορεία· “-Και γιατί δεν βάζατε τα παπούτσια σας;” πήγα να ρωτήσω μιά μέρα, κι` έφαγα μιά ξανάστροφη απ’ τον πατέρα μου, που είδα τον ουρανό με τ` άστρα…

Είχε και ο πατέρας μου ιστορίες από τη Μικρά Ασία, ιστορίες για το Σαγγάριο, το Εσκί-Σεχήρ, την Κιουτάχεια, το Αφιόν-Καραχισάρ· για τότε που κατέβαινε με τους συντρόφους του το λόφο σαν εφεδρεία και που λίγο προτού φτάσουν για να υποστηρίξουν το μέτωπο, το είδαν να σπάζει˙ την ατέλειωτη φυγή˙ πως κλέβανε κόττες από τα αγροτόσπιτα για να μπορέσουν να κορέσουν την πείνα τους και τους Τσέτες που τους έστηναν καρτέρι μέσα απ’ τα καλαμπόκια. Έλεγε και μια ιστορία για τη Σμύρνη και τους καπνούς που βλέπανε από μακρυά… Δύσκολα πράγματα, ακατανόητα, που σου ξέσκιζαν την καρδιά.

Η Ρωμανία πάρθεν για μια ακόμη φορά το καλοκαίρι εκείνο και εκείνη τη φορά πάρθεν για τα καλά. Πάρθεν απ` τα μυαλά και πήρε τις καρδιές και τις ξερίζωσε.

Κι’ από τότε, σιγά-σιγά, βασανιστικά, χρόνο με το χρόνο, μέρα την ημέρα γινόμαστε όλο και λιγότερο Ρωμηοί, όλο και περισσότερο “Έλληνες”. Μέχρι που στο τέλος οι Ρωμηοί μείνανε θαμμένοι σε κάποιες ιστορίες του Ψαθά· και ο Δημήτριος, ο Αριστοτέλης και ο Αλέξανδρος βγήκαν από τα βιβλία. Τώρα τους λένε Τάκη, Τέλη, Αλέξη και περπατάνε ανάμεσά μας.

Μόνο που τώρα πιά, δεν ξέρουμε ποιοί είμαστε. Την ταυτότητά μας την χάσαμε κάπου στα χωράφια της Μικρασίας:

-Γραικοί δεν είμαστε, έτσι μας λένε οι άλλοι, οι ξένοι. Ντροπιαστικό, αφού έτσι μας είπαν οι Ρωμαίοι. Κι’ ας ήταν που από ‘κείνη την φυλή, τους Γραικούς, βγήκαν οι προ-προπάτορες του Αχιλλέα. Είναι κι` αυτός ο Κολοκοτρώνης που τό ‘λεγε βαριά, σαν βρισιά. Μας θίγει.

-Ρωμηοί δεν θέλουμε να το ακούμε, πονάει. Καλού-κακού το κάναμε Ρωμιοί μήπως και κάποιος πιτσιρικάς κάνει το συνειρμό και ψάξει στο Γκούγκλ κι’ αρχίσει να ρωτάει· ας έχουμε το κεφάλι μας ήσυχο.

-Έλληνες βέβαια! μα οι γιαγιάδες μας δεν μας φοβίζανε με την Άτη, δεν μας λέγανε παραμύθια με τον Ηρακλή και τον Οδυσσέα. Δεν έχουμε ναούς για τον Δία και την Αθηνά, ο Αχιλλέας είναι ένα πρόσωπο χαμένο μέσα στην αχλή του μύθου. Όμως, όπως μας λέει η Αρβελέρ, κολακευόμαστε να λέμε ότι είμαστε Έλληνες:

«Γιατί οι αρχαίοι Ελληνες και η δημοκρατία τους είναι αναγνωρισμένοι από την οικουμένη όλη. Ενώ το Βυζάντιο θεωρείται σκοταδιστικό και ιδιαιτέρως όταν το συγκρίνεις με την αρχαία Ελλάδα. Πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι το Βυζάντιο ήταν όλο έριδες, καβγάδες και δολοπλοκίες. Εσκοτώθηκα με τον Καστοριάδη πολλές φορές γιατί ο Καστοριάδης, που έπαιζε τους αρχαίους στα δάχτυλα, δεν ήξερε τίποτα από Βυζάντιο. Η Μαργκερίτ Γιουρσενάρ έγραφε ότι η παγκόσμια Ιστορία αρχίζει από τότε που το ελληνικό πνεύμα εξύπνησε. Πώς να μη νιώθεις υπέροχα να λες ότι είσαι απόγονος αυτών που έφεραν τη σοφία και τον πολιτισμό στον κόσμο;».

Ήταν και κάποιοι άλλοι βέβαια, που το να είναι Έλληνες τους τρόμαζε! Έγραψε ο Γιάννης Καμπύσης:

“Το βάρος των προγόνων μου είνε πολύ πολύ μεγάλο. Τ’ όνομά τους και μόνο με πλακόνει, σα βουνό, σαν τον Όλυμπο! Δεν είμαι ελέφτερος καθόλου κι’ είμαι καταδικασμένος να είμαι αιώνια σκλάβος τους. Να κάμω τίποτα δε μπορώ, γιατί είμαι απόγονος του Ευριπίδη. Η Ακρόπολη λάμπει κι’ ο Παρθενώνας ατίμητο πετράδι της γιγάντιας αυτής κορώνας της ανθρωπότητας και των αιώνων, με θαμπόνει και με σκεπάζει! Ούτε να περπατήσω δε μπορώ και μονάχα κλαίω… κλαίω, γιατί είμαι ο ανάξιος απόγονος των μεγάλων προγόνων!”.

Άσε που Έλληνες και χριστιανοί μαζί δεν γίνεται, είναι λίγο σχιζοφρενικό. Οι Έλληνες μεταλλάχθηκαν σε χριστιανούς με το σπαθί των αυτοκρατόρων και με τη βοήθεια των Τριών Ιεραρχών που προσπάθησαν να στρογγυλέψουν τις γωνίες. Έ, αυτό είναι ευκολάκι, μας λένε οι αριστερίζοντες, οι μοντέρνοι και οι μεταμοντέρνοι: Ο Χριστιανισμός και οι άλλες θρησκείες δεν υπάρχουν πιά˙ ο θεός έχει πεθάνει˙ το πρόβλεψε ο Ντοστογιέφσκυ, το διέγνωσε ο Νίτσε, τον αντικατέστησε ο Μαρξ με τη θεωρία του και τον “αποδόμησε” ο Ντεριντά! – Ναι καλά! Και τί θα πω εγώ στα εγγόνια μου όταν με ρωτήσουν γιατί ψήνουμε αρνί το Πάσχα; και ποιός είναι αυτός ο Αγιοβασίλης που τους φέρνει παιχνίδια τα ξημερώματα της πρωτοχρονιάς;

“Το όχημα της εθνικής ταυτότητος είναι η γλώσσα·” μας λέει ο κύριος καθηγητής, “διότι η γλώσσα φέρει το αποτύπωμα των ηθών και εθίμων, της θρησκείας και όλων των ιδιαιτεροτήτων ενός λαού και της ιστορίας του”! Μάλιστα! Σαν να λέμε ότι δεν μας χρειάζεται το αυτοκίνητο, φτάνει που έχουμε το αποτύπωμα του ελαστικού του στη λάσπη! Μωρέ που τους βρήκαμε όλους αυτούς τους καθηγητές και τους διανοούμενους! Οι περισσότεροι ψάχνουν να βρουν την πιό τρελή ατάκα, να κάνουν εντύπωση με κάτι απίστευτο, επιθετικό, παράδοξο ή ακαταλαβίστικο! Όλα γίνονται ανούσια για λίγη, τοσοδούλα μόνο τηλεοπτική προβολή και φευγαλέα δημοσιότητα.

Δεν έχουμε πνευματική ηγεσία, θα πει ο άλλος! Και όμως, έχουμε! Μόνο που αυτοί δεν βγαίνουνε στις τηλεοράσεις και στα ραδιόφωνα˙ δεν το ‘χουν ανάγκη˙ με τους πολιτικούς δεν έχουνε φιλίες. Για να τους βρει κανείς, πρέπει να τους διαβάσει και αυτός ο λαός δεν διαβάζει. Ότι μαθαίνει το παίρνει από ευκολοχώνευτες και εντυπωσιακές πηγές. Από κανάλια της TV, από Blog και site της συμφοράς, από το facebook, το Tweeter και το Tik-Tok. Όσο πιό συνωμοτικά κι’ ανώνυμα τόσο το καλύτερο. Η παιδεία καταστράφηκε από κουτοπόνηρους πολιτικούς και την καταστροφή καλοδέχτηκαν οκνηροί υπήκοοι.

Κι’ ας μας είχε προειδοποιήσει ο Italo Calvino :

“Μια Χώρα που καταστρέφει το σχολειό της, ποτέ δεν το κάνει μόνο για τα χρήματα, πως τάχα λείπουν τα μέσα, ή οι δαπάνες είναι αβάσταχτες. Μια Χώρα που γκρεμίζει την διδασκαλία, ήδη κυβερνιέται από εκείνους που η διασπορά της γνώσης και μόνο τους πανικοβάλλει”

(Un Paese che disstrugge la sua scuola, non lo fa mai solo per soldi, perché le risorse mancano, o i costi sono eccessivi. Un Paese che demolisce l’istruzione è già governato da quelli que dalla diffusione del sapere hanno solo da temere).

Το ερώτημα που πλανιέται, από την αρχή του πονήματος αυτού, λοιπόν, είναι γιατί προτιμήσαμε το Έλληνες από το Ρωμηοί; είναι πράγματι ο πόνος της Μικρασιατικής Καταστροφής, η καυχησιά για τους αρχαίους προγόνους ή ίσως η συνήθεια; Αν δεν απαντήσουμε σ’ αυτό το ερώτημα πως θα μπορέσουμε να συμπήξουμε μια κοινή εθνική ταυτότητα, μια ταυτότητα που να μην είναι σχιζοφρενική, που να μας ενώνει, μια ταυτότητα διαμορφωμένη με στόχο τη διαχείριση και αναπαραγωγή εθνικών συμβόλων, τη διατήρηση πολιτισμικών χαρακτηριστικών, (όπως παιδεία, τέχνη και γλώσσα) καθώς και προτύπων συμπεριφοράς (ήθη, συνήθειες), τη θρησκεία και τις παραδόσεις, και εντέλει τον προσδιορισμό του περιεχομένου της εθνικής πολιτικής.

Χρόνια πριν, βρέθηκα σε ένα τραπέζι με Ιταλούς φίλους. Ένας από αυτούς, πλοίαρχος του Πολεμικού τους Ναυτικού τότε, αναφερόμενος στους φιλοσόφους Σωκράτη και Πλάτωνα, τους ονομάτισε “I nostri antennati”! Οι πρόγονοί μας;;; στραβά το κατάπια αυτό. Δεν είπα τίποτα για να μην χαλάσω την βραδυά και την ενδιαφέρουσα συζήτηση. Αλλά όταν ξάπλωσα το βράδυ για να κοιμηθώ, προσπάθησα να το διαχειριστώ. Εκεί αναδύθηκε η σκέψη, ΝΑΙ, ΓΙΑΤΙ ΟΧΙ; Αφού εγώ πιστεύω πως είμαι Ρωμηός, γιατί αυτοί να μην θεωρούν τους αρχαίους Έλληνες προγόνους τους; Όταν οι Ρωμαίοι οικειοποιήθηκαν την τέχνη, τους θεούς, τον πολιτισμό, την φιλοσοφία των αρχαίων Ελλήνων, τα ήθη και τα έθιμά τους, γιατί να μην τους θεωρούν πρόγονούς τους; Αφού τους υπολογισμούς τους οι αρχιτέκτονες και οι αστρονόμοι τους έκαναν με ελληνικούς άβακες; Το καράβι που ναυάγησε έξω από τα Αντικύθηρα, μετέφερε την προίκα μιας Ρωμαίας αρχόντισσας. Ανάμεσα στα προικιά, βρισκόταν και ο υπολογιστής των Αντικυθήρων. Την εποχή εκείνη βλέπετε, τα προϊόντα από την Ελλάδα θεωρούνταν ανώτερης ποιότητος. Πιό μοντέρνα, καλλίτερα στην κατασκευή, πιό εκλεπτυσμένα, καλύτερου γούστου. Κατάλληλα για μια αρχόντισσα, και μόνο μια αρχόντισσα μπορούσε να διαθέσει τα χρήματα!

Γιατί λοιπόν και ‘γώ να μην πω, πως ο Σενέκας, ο Κικέρων, ο Μάρκος Αυρήλιος, ο Ευσέβιος από την Μύνδο κι’ο Πλήνιος, ο Βιτρούβιος και ο Ερμόδωρος από την Σαλαμίνα, είναι πρόγονοί μου; Γιατί να πιστέψω ότι οι Έλληνες χάθηκαν κάπου στην Ελληνιστική περίοδο και εμφανίστηκαν πάλι από το πουθενά το 1821;

Γιατί να ξεχάσω τον Πλήθωνα, τον Χρυσολωρά και τον Ψελλό της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (έτσι την έλεγαν οι κάτοικοί της, όχι Βυζάντιο); Γιατί να ξεχάσω τους τρεις Ιεράρχες; Γιατί να ξεχάσω τους μηχανικούς και φυσικούς της εποχής, τον Ανθέμιο από τις Τράλλεις και τον Ισίδωρο από τη Μίλητο; Γιατί να ξεχάσω τον φιλόσοφο, μηχανικό και αστρονόμο Αμμώνιο; Τον αρχιτέκτονα Καλλίνικο;

Ακόμη και κάτω από το σκοτάδι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εμφανίστηκαν φωτεινά μυαλά που διέπρεψαν, όπως ο Φαναριώτης νομικός Δημήτριος Καταρτζής και ο Κερκυραίος κληρικός Ευγένιος Βούλγαρης, που δίδαξε φιλοσοφία και μαθηματικά. Τα ξαδέλφια και γεωγράφοι Γρηγόριος Κωνσταντάς και Δανιήλ Φιλιππίδης και ο Κοζανίτης γιατρός Μιχαήλ Περδικάρης.

Γιατί να αφήσω τον τεράστιο τούτον πνευματικό πλούτο σε άλλους; και σε ποιόν μα την αλήθεια; γιατί να ξεχάσω ότι ο προ-προ-προ-πρόγονός μου ήταν Γενοβέζος πειρατής; Ρωμηός λοιπόν νοιώθω στην καρδιά και χριστιανός από νοοτροπία˙ Έλληνας από συνήθεια.

Καλή Ανάσταση λοιπόν, στους Ρωμηούς, στους Έλληνες αλλά και σ’ όλους τους άλλους˙ ακόμη και στους «άθεους»! Γιατί μια Ανάσταση, όλοι οι άνθρωποι την χρειάζονται! 

Δημήτρης Κατελούζος

Μεγάλη Παρασκευή, 14 Απριλίου 2023 

Σχετικά:

1. Ελένη Γλύκατζη-Αρβελερ: «Ο Θεός της Ελλάδας δεν βαρέθηκε την Ελλάδα. Iσως βαρέθηκε τους Eλληνες». Συνέντευξη στον Θανάση Λάλλα, ΒΗΜΑΓΚΑΖΙΝΟ, 14 Μαϊου 2018.

2. Γιάννης Καμπύσης: “Ανάξιος απόγονος των μεγάλων προγόνων”, επιστολή προς τον φιλόλογο Karl Dieterich, 2/14 Μαϊου 1897.

3. Ποίημα “Πάρθεν”, Κωνσταντίνος Καβάφης, από την συλλογή “Ατελών Ποιημάτων”:

Aυτές τες μέρες διάβαζα δημοτικά τραγούδια,
για τ’ άθλα των κλεφτών και τους πολέμους,
πράγματα συμπαθητικά· δικά μας, Γραικικά.

Διάβαζα και τα πένθιμα για τον χαμό της Πόλης
«Πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη».
Και την Φωνή που εκεί που οι δυο εψέλναν,
«ζερβά ο βασιλιάς, δεξιά ο πατριάρχης»,
ακούσθηκε κ’ είπε να πάψουν πια
«πάψτε παπάδες τα χαρτιά και κλείστε τα βαγγέλια»
πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη.

Όμως απ’ τ’ άλλα πιο πολύ με άγγιξε το άσμα
το Τραπεζούντιον με την παράξενή του γλώσσα
και με την λύπη των Γραικών των μακρινών εκείνων
που ίσως όλο πίστευαν που θα σωθούμε ακόμη.

Μα αλίμονον μοιραίον πουλί «απαί την Πόλην έρται»
με στο «φτερούλν’ αθε χαρτίν περιγραμμένον
κι ουδέ στην άμπελον κονεύ’ μηδέ στο περιβόλι
επήγεν και εκόνεψεν στου κυπαρίσ’ την ρίζαν».
Οι αρχιερείς δεν δύνανται (ή δεν θέλουν) να διαβάσουν
«Χέρας υιός Γιανίκας έν» αυτός το παίρνει το χαρτί,
και το διαβάζει κι ολοφύρεται.
«Σίτ’ αναγνώθ’ σίτ’ ανακλαίγ’ σίτ’ ανακρούγ’ την κάρδιαν.
Ν’ αοιλλή εμάς, να βάι εμάς, η Pωμανία πάρθεν.»

*Ο Δημήτριος Κατελούζος είναι Αντιπτέραρχος ε.α. 

ΩΔΗ ΣΤΟΝ ΜΕΓΑΛΕΞΑΝΔΡΟ

Άναξ, των Θαυμασίων Σου, “ύμνος ούκ εξαρκέσει”[1]
έστης επί την κορυφήν κι επί τοιαύτης έση[2] !!!

Ήλιε δεκαεξάκτινε, λαμπρέ και δοξασμένε,
ανέσπερε κι αθάνατε, στο θρόνο καθισμένε,
μέσα σ' αιώνιο κι άφθαρτο, ολόχρυσο παλάτι,
να σ' αγκαλιάζει ο ουρανός με του Θεού το μάτι.
Ο Ουρανός να σ' ευλογεί και η Γη να καμαρώνει
το δοξασμένο τέκνο της στου Ήλιου το μπαλκόνι!!!

Οι άνθρωποι, σαν θαύματα, πάντοτε θα βαφτίζουν,
όσα με σκέψη λογική, δύσκολα προσεγγίζουν.
Κ' είναι ένα θαύμα ασύλληπτο, μοναδικά μεγάλο,
της μεγαλοφυΐας σου, όσο κανένα άλλο,
σε όλη την υφήλιο, σε όλους τους αιώνες,
εκείνο που κατόρθωσες μ' Έλληνες – Μακεδόνες.

Μπροστά Σου παντοδύναμη μια αυτοκρατορία
βαθύπλουτη και αχανής μ' αιώνων ιστορία.
Για τρεις αιώνες συναπτούς κατέχει και ορίζει
μέση κι εγγύς ανατολή και, στρατιές οπλίζει
για να τις στρέφει ακάθεκτα στη χώρα τη δική Σου
- αυτήν που υπερασπίζεστε εσύ και οι πρόγονοί σου-
κι έτσι,να ανοίξει διάπλατα την πόρτα προς την Δύση
και την Ευρώπη, άνετα, μετά να κατακτήσει...

Στην απλωμένη Ελλάδα μας, δεκάδες κράτη-πόλεις,
διάσπαρτες στα παράλια μα και στις μητροπόλεις,
νιώθαν του Πέρση Βασιλιά την πίεση, το βάρος...
Όμως σε κρίσιμες στιγμές, με κρίση και με θάρρος
τού 'δωσαν και κατάλαβε ότι αν ενωθούνε
μέχρι και την Περσέπολη θα φτάσουν ν' απειλούνε...
Του τόδειξαν πρώτη φορά μπροστά στο Μαραθώνα
και δέκα χρόνια αργότερα, αν και στου Παρθενώνα
τη γη ο Ξέρξης έφτασε, είδε στις Θερμοπύλες
πως της Ελλάδας δύσκολα ανοίγονται οι πύλες...
Κι αν τροπαιούχος κι αλαζών, έκαψε την Αθήνα,
έφυγε ολοφυρόμενος μετά την Σαλαμίνα,
αφήνοντας ξωπίσω του τμήματα της στρατιάς του
για να γραφτεί στις Πλαταιές το τέλος της χαράς του...

Αλλά, αυτή η απειλή, προς στην αυλή μπροστά μας,
-με σατραπείες των Περσών δίπλα από τα νησιά μας-
ήτανε πάντα ζωντανή και στις συχνές τους κρίσεις
οι πόλεις-κράτη πρόσφευγαν σ' αυτούς για κάποιες λύσεις.

Ανήσυχος κι ο Φίλιππος, απ' τη Μακεδονία
απ' τη στιγμή που ο στρατός τού 'δωσε τα ηνία
θέτει στρατηγικό σκοπό, τρόπους να βρεί και λύση,
αυτή τη χρόνια απειλή να την εξαφανίσει.
Μα 'πρεπε πρώτα ισχυρό βασίλειο να χτίσει:
Να εξαλείψει απειλές που τό 'χαν τριγυρίσει.
να βρεί του πλούτου τις πηγές και να τις κατακτήσει
να οργανώσει το στρατό και να τον εξοπλίσει
στις παραλίες του βορά να κυριαρχίσει
τρόπους να βρει για ναυτικό συγχρονο ν' αποκτήσει.
Τους γείτονες τους ισχυρούς δίπλα του να στοιχίσει
-είτε με σοβαρούς δεσμούς ή να τους υποτάξει,
αλλιώς σ' εχθρούς απέναντι δύσκολα να τους τάξει-
Tη διαδοχή του έγκαιρα να τηνε κάνει πράξη.
Κι αφού πετύχει όλα αυτά, προς νότον να κοιτάξει
στις ρίζες του, που ο Ηρακλής τις έχει εκεί φυλάξει!!!

Μετά από τη Χαιρώνεια, σε μία διετία,
τα είχε ΌΛΑ έτοιμα γι αυτήν την εκστρατεία.
Μέχρι και προγεφύρωμα 'τοίμασε στην Ασία...
Συνέπηξε, σαν νικητής, “Κοινόν το των Ελλήνων,”
των Ελληνίδων πόλεων με κεφαλή Εκείνον!!!
Όμως, η μοίρα πρόσταξε, σ' αυτή την συγκυρία,
σ' αυτή την πιο λαμπρή στιγμή, στυγνή δολοφονία
του Φίλιππου, αναπάντεχα, σε γάμου ευωχία
της κόρης, με το Βασιλιά από την Μολοσσία!!!

Τότε, Εσένα, - που έγκαιρα, διάδοχο σ' είχε ορίσει -,
των Μακεδόνων ο στρατός Άνακτα ανακηρύσσει.
Είναι η στιγμή που οι Θεοί έχουν αποφασίσει
τον πιο μεγάλο ήρωα του κόσμου ν΄ αναδείξουν
το πνεύμα του οικουμενισμού στην πράξη ν' αποδείξουν
στο πρόσωπό σου 'Ανακτα, στο γιό της Ολυμπιάδας,
που μέσα Σου έκαιγε η φωτιά της ιερής τους δάδας.
Δάδας με φλόγα δίδυμη των μυθικών προγόνων:
ηρωικών Ηρακλειδών κι άτρωτων Μυρμιδόνων![3]

Οι Ηρακλείδες σού 'δωσαν τον ήρωα πατέρα
και οι Μυρμιδόνες – Μολοσσοί την λατρευτή μητέρα.
Αυτός, νωρίς τις αρετές Σου έμαθε του Άρη,
Αυτή Σε μοσχανάθρεψε με του Διός τη χάρη.

Εγνώριζε η μοίρα Σου, πως στα παλικαρίσια
τα στήθια τα νεανικά, ψυχή λεονταρίσια
εφώλιαζε σε μυθικούς, υπέρλαμπρους κοιτώνες,
σ΄αυτούς που οι προγόνοι Σου, (Ηρακλείδες, Μυρμιδόνες),
“πλαστούργησαν” ημίθεους, πρότυπα στους αιώνες,
τoυς: Αχιλλέα, Ηρακλή, των μύθων οπωρώνες!!!
Ούτε στιγμή δεν σκέφτηκες, τ' όνειρο του πατέρα
να μείνει ανεκπλήρωτο, να μήν το βγάλεις πέρα...

Ο ήρωας πατέρας Σου, σε είχε ετοιμάσει.
Από δεκαεξάχρονο σε είχε ονομάσει
διάδοχο στο Βασίλειο ΚΑΙ στην πολιορκία
της Πέρινθος στην Θρακική, μπροστά από την Ασία,
αποστολή πολεμική σ' έβαλε να εκπληρώσεις.
Μετά, στον Πόντο σ' έστειλε τους Μαίδους να εξοντώσεις!

Κι όταν εστράφη νότια, στις πόλεις των Ελλήνων
να τις ενώσει ισχυρά πρό των κοινών κινδύνων,
ΚΑΙ τότε στη Χαιρώνεια, ΣΥ στα δεκαοχτώ Σου,
στη νίκη πρωταγωνιστής με τ' άτρωτο ιππικό Σου!!!

Δεν ήταν μόνο στο στρατό που ήσουν κορυφαίος
αλλά και στο σοφό μυαλό μεγάλος και σπουδαίος.
Με Λεωνίδα[4] δάσκαλο και με Αριστοτέλη
όλη η γνώση των καιρών στου νού Σου την κυψέλη
μαζεύτηκε μεθοδικά, σαν νέκταρ των ανθέων
της πιο λαμπρής διανόησης, σοφών και βασιλέων.

Μ' αυτή τη σπάνια προίκα Σου, ζώθηκες το σπαθί Σου,
την πιό μεγάλη ανέλαβες στον κόσμο αποστολή Σου:
Φόρεσες τα φτερά στο νού, τα σίδερα στα χέρια,
έβαλες πέτρα στην καρδιά και στη θωριά τ' αστέρια,
όσα προς της Ανατολής την αυτοκρατορία
σου δείχνανε το δρόμο Σου, της δόξας την πορεία.
Και στο μαντείο των Δελφών πού 'στειλες να ρωτήσεις,
“παιδί μου, είσαι ανίκητος” σού 'παν πριν ξεκινήσεις!

Ίσως τ' ονείρου σου η πνοή, στον ουρανό 'χε φτάσει
για να ξυπνήσει πνεύματα που είχανε ξεχάσει
τα κλέη της πατρίδας Σου, τ' άπειρο μεγαλείο
Ελλήνων και Ελληνισμού, φως λαμπερό και Θείο!
Πολιτισμού θεμέλιο και πακτωλό σοφίας
κι ανδρείας μεγαλούργημα απ' τον καιρό της Τροίας!
Ίσως κι ο Θείος Διόνυσος, απ τη μυθολογία,
σού 'δωσε εμπνεύσεις κι αντοχές να φτάσεις στην Ινδία,
ακολουθώντας του Θεού εκείνου την πορεία...

Τα τόσα Σου τα θαύματα σε μια δεκαετία,
στης ιστορίας στέκονται την πρωτοκαθεδρία!
Αιώνες λάμπεις στην κορφή και στην κορφή 'χεις μείνει
σ' όλους της γης τους στρατηγούς παράδειγμα ΄χεις γίνει

Πότε ο Άρης πρόλαβε, τόσο να σ' εξοπλίσει
και πότε ο Απόλλωνας, τόσο να σε φωτίσει!
Μια θύελλα πρωτόγνωρη, ανδρείας και σοφίας
μοναδική στα χρονικά της Γής της ιστορίας!!!
Ήταν μια χούφτα Έλληνες που είχανε μπροστάρη,
νέο, σοφό και ήρωα, άτρωτο καβαλάρη.
Ήσουν ΕΣΥ Αλέξανδρε, πάνω στο Βουκεφάλα
που πρώτο και ανίκητο σ' έστεψαν τα μεγάλα
της δόξας φωτοστέφανα όλης της οικουμένης,
ΜΕΓΙΣΤΟΣ στρατηλάτης της και Βασιλιάς να μένεις!!!

Έδωσες μάχες επικές χωρίς ποτέ να χάσεις
κατόρθωσες κωλύματα τεράστια να περάσεις.
Προσάρμοζες τον ελιγμό ταχύτατα και καίρια,
να πλήξουν οι δυνάμεις Σου τ' αδύνατα καρτέρια,
των πάντα υπέρτερων εχθρών ΚΑΙ με αιφνιδιασμούς Σου,
σαν κεραυνούς στις τάξεις τους, διέλυες τους εχθρούς Σου.

Πρώτος στη μάχη, διεύθυνες -έλεγχες τον αγώνα.
Κάθε στιγμή 'χες ζωντανή μπροστά Σου πλήρη εικόνα.
Έβλεπες την εξέλιξη, της μάχης την πορεία,
εντόπιζες τα αδύνατα και ισχυρά σημεία.
Μ' αστραπιαία επέμβαση διαμόρφωνες συνθήκες
που Όλες, ανεξαίρετα, οδήγησαν σε νίκες!!!

Στρατιές έβαλε απέναντι η πιο μεγάλη χώρα,
όπλα βαριά κι ελέφαντες με τα δρεπανηφόρα
τα άρματα τα ισχυρά. Μα είχε φτάσει η ώρα:
Η πιο θανάσιμη αστραπή, στην πιο μεγάλη μπόρα
να πέσει εκεί Αλέξανδρε, απ' τα δικά Σου χέρια
και να διαλύσει του εχθρού τ' αμέτρητα ασκέρια!!!

Κυρίευσες πολλούς λαούς, χώρες και πολιτείες,
κι αντί για βία διάλεξες πολιτισμού αξίες,
πόλεις ιδρύοντας παντού και με επιμιξίες
ένωνες γηγενείς λαούς μ' Έλληνες – Μακεδόνες
θεμέλια οικουμενισμού και πρώτους του πυλώνες!

Πολλές οι Αλεξάνδρειες κι άλλες ονομασίες
Ελληνικές εφύτρωσαν και μένουν μαρτυρίες
στις ιστορίες των λαών να δείχνουνε το πέλμα
το ισχυρό Σου Αλέξανδρε, που πάτησε στο τέλμα
της διαμάχης των λαών, στου πόλεμου τις φύτρες,
φυτεύοντας πολιτισμό και της ειρήνης μήτρες!!!

ΚΑΙ την αιθέρια γλώσσα Σου, το κόσμημα το Θείο,
σ' όλη την επικράτεια δώρισες σε σημείο,
ώστε Αλεξανδρινή Κοινή, παντού να επικρατήσει
και τη σοφία των Γραφών λαμπρά να προωθήσει,
αφού μ' αυτήν διαδόθηκε, του Ιησού το πνεύμα,
των προφητών οι θησαυροί κι όλο το Θείο ρεύμα.[5]

Ίσως, μια Θεία Πρόνοια, είχε έγκαιρα φροντίσει,
πριν απ' τον Ναζωραίο της, ΕΣΕΝΑ να εξοπλίσει,
με άλλου είδους δύναμη, μ άλλης μορφής προσόντα,
να βλέπεις προς τα μέλλοντα, πέρα από τα παρόντα.
Κι άνοιξες πόρτες διάπλατα, 'τοίμασες νέα αυλαία,
στον κόσμο που θα 'ρχότανε μ' Ουράνιο Βασιλέα!!!

Έμεινες και ΕΣΥ στη Γή, χρόνια τριάντα τρία
-είτε από Θείο κέλευσμα είτε από συγκυρία-
Έφτασες στο απόγειο, σε δόξα κι εξουσία
κι άπλωσες χέρι στων Θεών την παντοδυναμία,
δείχνοντας σαν να ήθελες όμοιος μ' αυτούς να γίνεις!!!
ΌΜΩΣ αυτοί προτίμησαν: στους θρύλους ν' απομείνεις,
στους μύθους, στην παράδοση, μα και στην ιστορία
χρυσές σελίδες ν' ανοιχτούν για μια πρωτοπορία
μοναδική κι ασύγκριτη σ' ανδρεία κι ευφυΐα.
΄Έστειλαν και τη φήμη Σου, σ΄ όλους της Γης τους τόπους,
το όνομά σου να δοθεί σε πόλεις και ανθρώπους.

Ο μύθος, σαν αθάνατο θέλησε να σ' αφήσει,
αφού τ' αθάνατο νερό βρήκε να σε ποτίσει...
ΌΜΩΣ, “το ύδωρ της Στυγός” το μπέρδεψε η Γοργόνα
και στο δικό Σου κύλικα δεν έφτασε σταγόνα...
Πήγες Εσύ στον ουρανό, στα πέλαγα εκείνη
κι όλο ρωτάει τους ναυτικούς άν ξέρουνε εκείνοι,
για να της 'πουν αν πέθανε η ζεί ο αδερφός της.
Το λάθος, μέγα βάσανο κι αιώνιος καημός της...

Σκληρής παράδοσης παιδιά, οι θρύλοι και οι μύθοι...
Σαν πρώτε ύλες γνήσιες για αισθήματα και ήθη,
νικήσανε και θα νικούν το χρόνο και τη λήθη.
Πάνω σ' αυτούς φορτώθηκε το Μέγα όνομά Σου
λήθη και χρόνος έφυγαν για πάντα από μπροστά Σου.

Και η ιστορία, ανέκαθεν, δίνει τροφή και βάση
στο θρύλο, - στη παράδοση-, στο μύθο να περάσει
φτιασιδωμένος στις γενιές, κι όμορφα να καλύψει
πάθη και αμαρτήματα, που η μοίρα Σου είχε κρύψει
μες στις σκιές της φλόγας Σου, σ' απρόσιτες γωνίες,
εκεί που πανανθρώπινες τρέφονται αδυναμίες!!!

Δεν επαρκούν των ποιητών, ζωγράφων, συγγραφέων,
οι πένες οι αστείρευτες των παλαιών, των νέων,
ν' απεικονίσουνε πιστά, όσα θαυμάσια 'γίναν,
όσα χαθήκαν στους καιρούς κι όσα στο τέλος μείναν!

Απ' τη στιγμή της γέννησης, μέχρι το θάνατό Σου,
οι θρύλοι κ' η παράδοση “βάδιζαν” στο πλευρό Σου,
παράλληλα με τη σοφή κι αδέκαστη ιστορία,
για να “χτιστεί” η πιο λαμπρή στον κόσμο εποποιία.

Τον Αχιλλέα τίμησες στην πρώτη Σου θυσία,
στο πρώτο βήμα που άνοιξες πατώντας στην Ασία.
Κρίμα που, σαν τον Όμηρο, μια μεγαλοφυΐα,
ως τώρα δεν εβρέθηκε να υμνήσει την αξία
ΚΑΙ τούτου του δεκαετή πολέμου, όπως στην Τροία!!!

Ας μείνει η μνήμη Σου λαμπρή στη Γη και αιωνία,
παρθένο κι αναλλοίωτο άλας στην ιστορία!
Ασπίδα συντηρητική, απ των καιρών τη σήψη,
η δόξα της πατρίδας Σου ποτέ να μην εκλείψει.
Όσοι γι' Αλέξανδρο μιλούν, νοούν Μακεδονία,
δίδυμο αξεχώριστο στου χρόνου την πορεία!!!

Σημειώσεις
[1]. Πρόκειται για μία παράφραση του κεντρικού - δοξαστικουΎμνου -Ψαλμού κατά την τελετή του Μεγάλου Αγιασμού των υδάτων στην εορτή των Θεοφανείων (και κατ' επέκταση σε κάθε περίπτωση Αγιασμού υδάτων) όπου ο τελών τον Αγιασμό βαπτίζοντας τον σταυρό εις το ύδωρ ψάλλει(τρις): “ Μέγας εί Κύριε και Θαυμαστά τα έργα Σου ΚΑΙ ουδείς λόγος εξαρκέσει προς ύμνον των Θαυμασίων Σου”. (Ο ύμνος αποδίδεται στον Άγιο Βασίλειο).
[2]. έσει/έση = β΄ πρόσωπο μέλλοντος του ρήματος ειμί.
[3]. Είναι γνωστό ότι η καταγωγή των Μακεδόνων φέρεται να είναι από τον Τημενίδη, τον τρισέγγονο του Ηρακλή και Βασιλέα του Άργους, γι αυτό ελέγοντο και Ηρακλείδες ή Τημενίδες ή Αργεάδες (Ηρόδοτος και Θουκυδίδης μαρτυρούσι). Οι δε Μολοσσοί, Βασιλείς της Ηπείρου, απ' όπου κατήγετο η μητέρα του Μεγαλέξανδρου Ολυμπιάδα (Μυρτάλη), φέρεται να κατάγονται από τους Μυρμιδόνες της Θεσσαλίας και ειδικότερα από τον γιό του Αχιλλέα Νεοπτόλεμο, Νεοπτόλεμος δε ονομαζόταν και ο πατέρας της Ολυμπιάδας( πολλές πηγές το μαρτυρούν)
[4]. Ο Λεωνίδας ο Ηπειρώτης, ήταν ο σοφός και ικανότατος παιδαγωγός της Ολυμπιάδας(Μυρτάλης), πριγκίπισσας των Μολοσσών στην πρωτεύουσα του Βασιλείου στην Πασσαρώνα, η οποία τον προσέλαβε και ως τον πρώτο παιδαγωγό του γιού τηςΑλέξανδρου στην Πέλλα. Ο Λεωνίδας, υπήρξε ο πρώτος και πολυ αποτελεσματικός παιδαγωγός του Αλέξανδρου από την ηλικία των 4 ετών έως την ηλικία των 13 ετών, οπότε την περαιτέρω μόρφωση του Αλέξανδρου την ανέλαβε ο Αριστοτέλης επί τριετία, έως την ηλικία των 16 ετών. Μετά τα 16 του χρόνια, ο Αλέξανδρος: Λαμβάνει μέρος στην εκστρατεία του πατέρα του σε Θράκη-Δαρδανέλια -Εύξεινο πόντο ΚΑΙ ορίζεται από τον Φίλιππο επίσημα Διάδοχος του Βασιλείου. Από αυτή τη θέση λαμβάνει μέρος και στην μάχη της Χαιρωνείας όπου, ως γνωστόν, και διακρίθηκε ως σημαντικός συντελεστής της νίκης.
[5]. Είναι γνωστό, ότι: (α). Τον 3ο π.Χ αιώνα έγινε η μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης στην Ελληνική γλώσσα (Αλεξανδρινή Κοινή) από τους εβδομήκοντα σοφούς Εβραίους επί Πτολεμαίων στην Αλεξάνδρεια που καθιερώθηκε με το σύμβολο (Ο'), κατά την Αρχαία Ελληνική αρίθμηση και (β). Τα τέσσερα Ευαγγέλια γράφτηκαν στην Ελληνική γλώσσα (επίσης Αλεξανδρινή Κοινή), όπως και όλη η Καινή Διαθήκη.

Αθήνα, Φεβρουάριος 2022
Δημήτριος Π. Τόρβας
Αντιστράτηγος ε.α/επίτιμος Διοικητής ΙΧης Μαραρχίας Πεζικού
Electronic Engineer – Msci in Op. Res. From Cranfield University (England).

Όλα τα σημάδια, σε επίπεδο παγκόσμιων γεωπολιτικών δεδομένων, δείχνουν ότι ζούμε το τέλος μιάς εποχής. Για την ακρίβεια, μάλλον βρισκόμαστε σε μία μεταβατική περίοδο, την διάρκεια της οποίας είναι δύσκολο να εκτιμήσουμε.
Με την πτώση της Σοβιετικής Ενώσεως και το τέλος του ψυχρού πολέμου, περί το 1990, τα βασικά γεωπολιτικά χαρακτηριστικά και δεδομένα του Κόσμου είχαν την εξής εικόνα :
Απόλυτη Κυριαρχία των Η.Π.Α. Η ελεύθερη οικονομία τω αγορών, χωρίς περιορισμούς, ήταν το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Ολα οδηγούσαν προς πλήρη παγκοσμιοποίηση.
Σήμερα, 30 χρόνια, περίπου, μετά, τίποτα δεν είναι όπως προδιαγραφόταν. Η πανδημία του COVID-19, αποκάλυψε τις αδυναμίες της παγκοσμιοποιημένης και ελεύθερης οικονομίας των αγορών και του απόλυτου καπιταλισμού. Οι κρατικές παρεμβάσεις και οι δημόσιες δομές υγείας, έσωσαν την κατάσταση. Οι δε κρατικές οικονομικές ενισχύσεις κράτησαν όρθιες πολλές επιχειρήσεις και την ανεργεία σε αποδεκτά επίπεδα.

Συνέχεια ΕΔΩ!

*Ο Ευάγγελος Γεωργούσης είναι Αντιπτέραρχος ε.α.