ΠΡΟΟΙΜΙΟ.

Είναι θλιβερό λέξεις με θαυμάσιο περιεχόμενο να εκφυλίζονται. Φυσικά δεν αναφερόμαστε στη λέξη αγαθός που πλέον από καλοσυνάτος έγινε αφελής. Η υπέροχη έννοια έθνος κατάντησε στο  όνειδος  του  «εθνικιστή». Στη λέξη δημοκρατία χώρεσε κάθε αυθαιρεσία. Στην ελευθερία κάθε ασυδοσία και ασχημοσύνη. Το πιο οδυνηρό  η λέξη Πατρίδα, η ιερά και άγια έννοια, να έχει παραμείνει  μόνον στις λέξεις  «πατριδοκάπηλοι»  και «απάτριδες», λες και αληθινοί πατριώτες δεν υπάρχουν πια!

     Προσπάθειά μας είναι να προσεγγίσουμε, στο πλαίσιο ενός άρθρου και των δυνατοτήτων μας, τη θαυμάσια έννοια της Πατρίδας και να την απαλλάξουμε από, όσες μπορέσουμε,  προσμίξεις.  Τελικά, σήμερα, που γινόμαστε ένα άχρωμο πανανθρώπινο ασυνάρτητο σύνολο, αξίζει να αμυνόμαστε για την υπόσταση της Πατρίδας; Και εάν ναι γιατί;

Έστω και καθυστερημένα, κάτι κινείται για την ενίσχυση της Αμυντικής Βιομηχανίας

Εθνική αναγκαιότητα η Ελλάδα να φτιάξει τη δική της Αμυντική Βιομηχανία

 

Οι επενδύσεις που αφορούν πρωτίστως οι εξαγγελίες Μητσοτάκη.

 

Η ανάπτυξη εγχώριας Αμυντικής Βιομηχανίας δεν ήταν στα οράματα και τα πλάνα του Κυριάκου Μητσοτάκη, γι’ αυτό και κατά την πρώτη τετραετία ως πρωθυπουργός κινήθηκε απαξιωτικά -αν όχι εχθρικά- απέναντι της. Αυτό δεν χωράει καμία αμφισβήτηση.

Ωστόσο με τον πόλεμο στην Ουκρανία ήρθαν τα πάνω – κάτω σε ολόκληρη την Ευρώπη, η οποία βιαίως αναγκάστηκε να βγει από τον λήθαργο. Άμεσα προέκυψε η ανάγκη επανεκίνησης και ανάπτυξης σύγχρονης ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας απολύτως αναγκαία για την αυτοάμυνα της. Ως αρχή η ΕΕ σχεδιάζει να κινητοποιήσει έως και 800 δισεκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και την αύξηση των εθνικών αμυντικών δαπανών μέσω του σχεδίου «ReArm Europe», καθώς και άλλων πρωτοβουλιών, όπως το χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE και η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας. Ο στόχος είναι να αντιμετωπιστούν οι αυξημένες ανάγκες στην άμυνα, να ενισχυθεί η αμυντική παραγωγή και να βελτιωθεί η ετοιμότητα των στρατευμάτων. 

Στο νέο τοπίο που διαμορφώνεται οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες που παραδοσιακά διαθέτουν αξιόλογη αμυντική βιομηχανία με σημαντική εξαγωγική δυνατότητα (Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία, Ιταλία) δικαιωματικά θα λάβουν την μερίδα του λέοντος από την πίτα των 800 δις καθώς καλούνται να μπουν στην 5η γενιά παραγωγής προηγμένων έξυπνων συστημάτων. Οι χώρες που εντάσσονται στην μικρομεσαία κατηγορία αμυντικής βιομηχανίας (Ισπανία, Ολλανδία, Σουηδία) καλούνται να μπουν σε νέες γραμμές παραγωγής και συμπαραγωγής αμυντικών προϊόντων, ενώ οι υπόλοιπες είκοσι χώρες που εμφανίζουν μικρή ή μηδενική παραγωγική δυνατότητα όπως η Ελλάδα βρίσκονται μπροστά στο δίλημμα: Θα συμμετάσχουν στην παραγωγική διαδικασία οπλικών συστημάτων με εξαγωγική δυνατότητα ή μόνο θα αγοράζουν όπλα για τις εθνικές και κοινοτικές ανάγκες

Από τις πρώτες συζητήσεις στην ΕΕ για την συγκρότηση του σχεδίου «ReArm Europe» ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδειξε προθυμία να συμμετάσχει και η Ελλάδα σε αυτή την κοινή ευρωπαϊκή προσπάθεια δημιουργίας αυτοτελούς ευρωπαϊκού αμυντικού μηχανισμού για την υπεράσπιση των ευρωπαϊκών συνόρων. Είναι η στιγμή που ο Έλληνας πρωθυπουργός αναθεωρεί τις απόψεις του για το μέλλον της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, που μέχρι τώρα θεωρούσε ότι είναι προδιαγεγραμμένο.

Η πρώτη κίνηση που έκανε ο Κυρ. Μητσοτάκης ήταν να καλέσει στο Μέγαρο Μαξίμου Έλληνες επιχειρηματίες που είτε δραστηριοποιούνται στην παραγωγή αμυντικών προϊόντων, είτε έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να εμπλακούν στο μέλλον. Έκτοτε σιγή ασυρμάτου έως τη ΔΕΘ, όπου ανακοίνωσε ότι οι επενδυτικές δαπάνες που αφορούν στους τομείς άμυνας και κατασκευής οχημάτων θα εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα των επιχειρήσεων, κατά τον χρόνο της πραγματοποίησής τους, προσαυξημένες κατά ποσοστό εκατό τοις εκατό (100%). Επιπλέον στις επενδύσεις αυτές θα δίνεται το κίνητρο της ταχείας αδειοδότησης, όπως γίνεται με τις στρατηγικές επενδύσεις. Η έκπτωση θα αφορά για αρχικές επενδύσεις που θα εκκινήσουν τα έτη 2026, 2027 και 2028. 

Οι επιλέξιμοι κλάδοι περιλαμβάνουν: 

• Κατασκευή όπλων και πυρομαχικών (ΚΑΔ 25.40)
• Κατασκευή μηχανοκίνητων οχημάτων (ΚΑΔ 29.10)
• Κατασκευή ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού για μηχανοκίνητα οχήματα (ΚΑΔ 29.31)
• Κατασκευή άλλων μερών και εξαρτημάτων για μηχανοκίνητα οχήματα (ΚΑΔ 29.32)
• Κατασκευή αεροσκαφών και συναφών μηχανημάτων (ΚΑΔ 30.30)
• Κατασκευή στρατιωτικών οχημάτων μάχης (ΚΑΔ 30.40).

Η παραπάνω εξαγγελία είναι η πρώτη συγκροτημένη παρέμβαση της κυβέρνησης της ΝΔ για την υποστήριξη του κλάδου της Ελληνικής Αμυντικής Βιομηχανίας που φθίνει επί μια εικοσαετία.

Μπορεί κάποιοι να σπεύσουν να πουν ότι πρόκειται για «φωτογραφικό» μέτρο που αφορά την κατασκευή των οχημάτων του Ελληνικού Στρατού στην ΜΕΤΚΑ. Ωστόσο, το μέτρο ευνοεί και πολλά άλλα προγράμματα που εκτελούνται στην ελληνική βιομηχανία. 

Παρόμοια μέτρα έχουν ληφθεί στο πρόσφατο παρελθόν και σε άλλους τομείς δραστηριοτήτων όπως για την ενίσχυση της Έρευνας και Ανάπτυξης από ιδιωτικές επιχειρήσεις με θετικά αποτελέσματα.

Το φορολογικό κίνητρο για δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης (Ε&Α) βασίζεται στο υφιστάμενο οριζόντιο μέτρο που προβλέπει συνολική έκπτωση 200% για δαπάνες επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας (Ν. 4172/2013). Σύμφωνα με μεταγενέστερη τροποποίηση για τη φορολογική χρήση 2025 και εφεξής, τα ποσοστά έκπτωσης κυμαίνονται από 250% έως 315%.

Παρόμοια μέτρα έχουν ληφθεί και για δαπάνες που αφορούν σε επενδύσεις πράσινης οικονομίας, ενέργειας και ψηφιοποίησης. 

Όπως έχει δείξει η ζωή εκ των αποτελεσμάτων το μέτρο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση και αναμένεται να ενθαρρύνει την ταχύτερη υλοποίηση των ήδη προγραμματισμένων επενδύσεων.

Ωστόσο προκύπτουν δύο αχαρτογράφητα σημεία:

α) Για το πως θα ενισχυθούν δραστηριότητες ενδιάμεσων κλάδων (και δραστηριοτήτων) και ειδικά τεχνολογιών που αποτελούν κομβικούς κρίκους στην αλυσίδα αξίας της αμυντικής βιομηχανίας.

β) Για το πως θα ενισχυθούν προσπάθειες εδραίωσης των startups που δεν ευνοούνται από φοροαπαλλαγές αλλά χρειάζονται κεφαλαιακές ενισχύσεις για να αναπτυχθούν ταχύτερα (scaling up).

Προφανώς η νέα φορολογική παρέμβαση δεν επαρκεί για να αναπτυχθεί μια σύγχρονη αμυντική τεχνολογική βάση στην χώρα μας. Απαιτούνται πέντε επιπλέον κινήσεις:

Πρώτον: Είναι αναγκαίο η χώρα να δει τη συνολική εικόνα που διαμορφώνεται σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο και να ενθαρρυνθούν οι προοπτικές συμμετοχής των ελληνικών επιχειρήσεων σε διασυνοριακά δίκτυα παραγωγής. Η συμμετοχή από την αρχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα ανάπτυξης νέων οπλικών συστημάτων αποτελεί μονόδρομο. Σε διαφορετική περίπτωση θα παραμείνουμε «καταναλωτές» και όχι παραγωγοί συστημάτων.

Δεύτερον: Οι μακροπρόθεσμες παραγγελίες είναι ο καλύτερος τρόπος για να αυξηθεί η προβλεψιμότητα για την αμυντική βιομηχανία και να παρέχονται τα απαραίτητα μακροπρόθεσμα επενδυτικά μηνύματα έτσι ώστε να λαμβάνονται έγκαιρα οι κατάλληλες επιχειρηματικές αποφάσεις. Το εξοπλιστικό πρόγραμμα θα πρέπει να στηρίζεται σε αξιόπιστες μελέτες και η χρηματοδότηση να καλύπτει τις ανάγκες έστω και με τμηματικές παραδόσεις σε βάθος χρόνου. Σε αυτό το τομέα η Ελλάδα πάσχει. Καθυστερήσεις στην προετοιμασία των προμηθειών και κατατμήσεις στο αντικείμενο ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των χρηματοδοτήσεων έχουν οδηγήσει σε αβεβαιότητες και μειωμένες δυνατότητες συμμετοχής της ελληνικής βιομηχανίας στη υλοποίηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων.

Τρίτον: Η ανάπτυξη επαναστατικών τεχνολογιών ωθεί το μετασχηματισμό της αμυντικής βιομηχανίας λόγω καινοτομιών στην τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ), τη συνδεσιμότητα και τα αυτόνομα συστήματα. Η ενσωμάτωση της ΤΝ αλλάζει τις αμυντικές επιχειρήσεις από τη λήψη αποφάσεων στο πεδίο της μάχης στην επιτήρηση και την προγνωστική ανάλυση. Η τεχνολογική προσπάθεια της χώρας μας πρέπει να είναι εστιασμένη σε τομείς που διαθέτουμε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και να ενισχύεται με σημαντικούς πόρους και άλλα κίνητρα. Παράλληλα, πρέπει να αποφευχθούν φαινόμενα ενίσχυσης προσπαθειών που απλά παρακολουθούν τις τεχνολογικές εξελίξεις και προσφέρουν περιορισμένη προστιθέμενη αξία.

Τέταρτον: Είναι σκόπιμο να αποσαφηνιστεί το μέλλον των δύο κρατικών αμυντικών βιομηχανιών: ΕΑΒ και ΕΑΣ.Και οι δύο κρατικές επιχειρήσεις κινούνται χωρίς στρατηγικό σχέδιο και η πορεία τους είναι προδιαγεγραμμένη. Θα οδηγηθούν αργά ή γρήγορα σε λύσεις συνεργασίας με δυσμενείς όρους. Είναι καλύτερα να προωθηθούν καθαρές λύσεις με εξυγίανση, αναβάθμιση της διοίκησης στενότερη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα στη βάση στρατηγικού σχεδιασμού και αναβαθμισμένη συμμετοχή σε διασυνοριακά αναπτυξιακά προγράμματα στρατηγικού ενδιαφέροντος.

Πέμπτον: Η σύγχρονη αμυντική βιομηχανία στηρίζεται στην υψηλή εξειδίκευση των εργαζομένων. Την εποχή της οικονομικής κρίσης η Ελλάδα απώλεσε χιλιάδες θέσεις εργασίας σε κρίσιμους τομείς. Μεγάλος αριθμός εργαζομένων μετανάστευσε ή στράφηκε σε άλλους τομείς. Θα απαιτηθεί σημαντική προσπάθεια κατάρτισης τεχνιτών και προσέλκυσης μηχανικών, υψηλότεροι μισθοί και καλύτερες συνθήκες και προοπτικές εργασίας.

Επομένως, με βάση όλα τα παραπάνω, η επιχειρηματική εμπλοκή στον κλάδο της αμυντικής βιομηχανίας δεν είναι μια εύκολη υπόθεση ούτε για τους επιχειρηματίες, ούτε και για τους κυβερνώντες.

Καταρχάς, στρατηγικό σχέδιο απαιτείται για την ανάπτυξη της Ελληνικής Αμυντικής Βιομηχανίας. Σχέδιο αξιόπιστο με όραμα και ελπίδα που θα πείσει και θα εμπνεύσει, αφενός επιχειρηματίες για να ασχοληθούν σοβαρά με την ανασύσταση του Κλάδου και αφετέρου τα δυνατά τεχνολογικά μυαλά να επιστρέψουν στην χώρα τους και από κοινού να κερδίσουν το στοίχημα ότι η Ελλάδα, ΜΠΟΡΕΙ και ΑΞΙΖΕΙ να φτιάξει δική της Αμυντική Βιομηχανία. Δεν πρόκειται για όνειρο, αλλά για εθνική αναγκαιότητα

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

• ΔΕΘ: Χωρίς σχέδιο και πυξίδα η ελληνική αμυντική βιομηχανία

• «Πράσινο φως» της Κομισιόν για δάνεια 787,67 εκατ. ευρώ στην Ελλάδα στο πλαίσιο του SAFE

• Η Τουρκία υπέβαλε επίσημα αίτημα στην ΕΕ για συμμετοχή στο πρόγραμμα SAFE

Γράφει ο   Δήμος Βερύκιος

Σχετικά πρόσφατα και από τα έδρανα της βουλής ο ΥΠΑΜ ανακοίνωσε (μεταξύ άλλων) αποφάσεις που αφορούν στην διακοπή κατάταξης κληρωτών σε ΠΝ και ΠΑ με το νέο έτος.

Όχι (!) δεν είναι εμπαθής ο κ. Δένδιας ούτε με το πολεμικό ναυτικό, ούτε με την πολεμική αεροπορία. Η απόφαση να μην κατατάσσονται πλέον στο ΠΝ και στην ΠΑ κληρωτοί, ήρθε ως πυροσβεστικό μέτρο για να «γεμίσουν» (μερικώς, όπως τα νούμερα θα αποδείξουν σύντομα) οι μονάδες του ΣΞ με φαντάρους, που σήμερα είναι και αυτές υποστελεχωμένες. Αν και σωστό το ερέθισμα... είναι λάθος η προσέγγιση και η απόφαση!

Δεν είναι της παρούσης η σχολίαση των λοιπών ζητημάτων που έθεσε ο κ. Δένδιας για «υπερβολές» και κακοδιαχείριση (σ.σ. πισίνες, πολυκατοικίεες και ρετιρέ, μισθώματα κλπ κλπ), αλλά αυτό δυστυχώς δεν συμβαίνει μόνο στο Υπουργείο Άμυνας, έχει μπει στο DNA των κυβερνώντων, του Δημοσίου, της Χώρας όλης δυστυχώς. Τι να πρωτοθυμηθούμε από τα σκάνδαλα πιά της κακόμοιρης πατρίδας - η οποία προφανώς είναι και άξια των επιλογών των ψηφοφόρων της- ... δυστυχώς «εσυνηθίσαμεν»!

Και η όποια προσέγγιση για την διευθέτηση του ζητήματος, αν πρώτα βρεθεί πρωθυπουργός και αν βεβαίως θελήσει να το διευθετήσει, θα πρέπει να είναι απόλυτα συνεκτική, πολυεπίπεδη, οριζόντια σε όλο το δημόσιο βίο, διαχρονική (τουλάχιστον για μια γενιά) και μηδενικής ανοχής για να έχει αξία και για να πείσει το λαό!!!

Θα εξηγήσω ακολούθως, γιατί η απόφαση αυτή είναι λάθος (κατά την προσωπική μου εκτίμηση) και θα προβώ σε μιά κριτική των επιχειρημάτων (όσα έπεσαν στην αντίληψή μου) που χρησιμοποίησε στο λόγο του ο κ. Δένδιας. Δεν θα ασχοληθώ δε καθόλου με τα υπονοούμενα για παρεμβάσεις στις τοποθετήσεις των κληρωτών (σ.σ. μέχρι και ο Αρχιεπίσκοπος παρεμβαίνει κατά τον κ. Δένδια, ο οποίος μεταξύ μας δεν το διέψευσε, λες και δεν παρεμβαίνει επίσης μέχρι και ο κάθε ... «τυχάρπαστος» γιατί απλά υπάρχουν ανοχές σε όλα τα στάδια και επίπεδα. Αν θέλει θεσμικά ο κ. Δένδιας ή όποιος άλλος νομίζει ότι μπορεί, ας χτυπήσουν τελικά το γάϊδαρο και όχι το σαμάρι!)

Η απέλπιδα προσπάθεια αύξησης της στελέχωσης των μονάδων του ΣΞ, εκτιμώ ότι γίνεται για επιχειρησιακούς λόγους. Για να υπάρχουν πολλοί να πολεμήσουν αν τούτο απαιτηθεί. Η επιχειρησιακή αναγκαιότητα λοιπόν ειδικά στη θάλασσα και στα νησιά, απαιτεί και ναύτες και πεζοναύτες. Η απόφαση όμως του κ. Δένδια έρχεται με αποσπασματικό τρόπο ίσως και λάθος σκεπτικό υλοποίησης.

Εναλλακτική: Ναύτες, μάλιστα και πεζοναύτες στο πρότυπο των λοιπών συμμαχικών χωρών (ιδού θεσμική αλλαγή επιπέδου ΥΕΘΑ και μάλιστα απαραίτητη για τη επιζητούμενη νέα δομή των ΕΔ). Επισημαίνω και ενημερώνω ότι η λέξη «πεζοναύτης» μεταφράζεται ως: MARINES σε US/UK- MARINS σε FRΑ- MARINES σε ITA- MARINESOLDATEN σε DEU– MARINIERS σε NLD) οι οποίοι ανήκουν στο ναυτικό.... MARINES – ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ κύριε Δένδια τι δεν καταλαβαίνετε? Αν δε το τολμήσετε κ. Δένδια να μας ενημερώσετε εσείς πόσα τηλέφωνα θα λάβετε και τι αντιδράσεις θα εισπράξετε, μέχρι και ο Αρχιεπίσκοπος θα σας καλέσει...!

Τώρα αν το ζητούμενο είναι η θεσμική ορθότητα και η συνεκτικότητα του κυβερνητικού έργου, συντονιστείτε με τους ομολόγους σας υπουργούς και εξετάστε πολιτικές επιλογές για την ουσιαστική αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας, της μείωσης του πληθυσμού (κοινωνική πολιτική) αλλά και από τα καθημερινά θανατηφόρα τροχαία – «zero tolerance» (που λένε και στις Βρυξέλλες), σοβαρή στρατηγική για regain brain (γιατί αν αυτή θεωρείται ότι βαίνει επιτυχής, προτείνω πολιτικο-κοινωνικά, την ίδια να την εφαρμόσετε σε μικρογραφία για την ενδυνάμωση της ελληνικής νησιωτικής χώρας και υπαίθρου γενικότερα – το ΙΔΙΟ πράγμα είναι! – regain existence για νησιά, χωριά και επαρχία...) αλλά και σε σοβαρή και αποτελεσματική «παλλαϊκή άμυνα» τύπου Ισραήλ. Το τελευταίο είναι ζήτημα υψίστης επιχειρησιακής προτεραιότητας για την επιβίωση του νησιωτικού χώρου κατά της απειλής.

Θέλω να κάνω μια παραδοχή εργασίας για να εξηγήσω μια πολύ μεγάλη απώλεια που θα προξενηθεί στο πολεμικό ναυτικό από την απόφαση της «κατάργησης των ναυτών». Να δεχτούμε λοιπόν ότι κάποιοι όπως λέει ο κ. Δένδιας είχαν προνομιακή μεταχείριση στο πολεμικό ναυτικό. Μα έτσι κι αλλιώς αυτό ισχύει σε όλη τη χώρα! Κάποιοι εξ αυτών των «προνομιούχων», προφανώς και θα παραμείνουν ως τέτοιοι όπου και να υπηρετήσουν ως κληρωτοί (είπαμε το επιτρέπει ή καλύτερα το ενθαρρύνει το πολιτικό μας σύστημα), είναι γόνοι εφοπλιστικών οικογενειών ή λοιπών επαγγελματιών που έχουν υψηλή αντίληψη του τι σημαίνει θαλάσσιο στοιχείο για το ελληνικό DNA ή απλά αγαπάνε τη θάλασσα και τα προσφέρουν όλα για αυτή, οι οποίοι σύμφωνα με την απόφαση του κ. Δένδια, θα υπηρετήσουν πλέον στο Στρατό Ξηράς. Οι εν λόγω λοιπόν, δεν θα έχουν βιωματικές εμπειρίες που μόνο η θάλασσα, το πολεμικό πλοίο και το πολεμικό ναυτικό προσφέρει, και δεν θα αισθάνονται έτσι λοιπόν «συναισθηματικά δεμένοι» (affiliated) με το όπλο αυτό.

Πολλοί εξ αυτών αποδεδειγμένα και διαχρονικά ήταν «θαλασσινοί παθιασμένοι δωρητές» δυνατοτήτων και μέσων προς το Πολεμικό Ναυτικό που και λόγω της «όποιας ευνοϊκότερης μεταχείρισης» είτε των ιδίων όταν υπηρέτησαν, είτε των τέκνων του όταν κατετάγησαν ως ναύτες, επέλεξαν να προσφέρουν σημαντικά προς το ΠΝ.

Αυτό θα χαθεί ή θα περιοριστεί σημαντικά κ. Δένδια, και δυστυχώς ούτε θα μετρηθεί ποιοτικά και ποσοτικά, αλλά ούτε καν θα είμαστε (είτε εμείς, είτε εσείς) εκεί (είτε θεσμικά, είτε και ως ύπαρξη) όταν συμβεί για να διαπιστώσουμε τις όποιες «απώλειες» προκαλέσει η υπόψη απόφαση σας. Και γι’ αυτό προσωπικά, τη θεωρώ ΛΑΘΟΣ.

Κρατώ πάντως μια επιφύλλαξη μήπως τελικά το νομοσχέδιο προβλέπει εξαιρέσεις για αποφοίτους σχολών εμπορικού ναυτικού (αξιωματικοί και στελέχη ναυτικών ακαδημιών), ιστιοπλόους, επαγγελματίες ναυτικούς και των λοιπών θαλασσίων επαγελμάτων (πχ δύτες, ακόμη και αλιείς) κλπ.

Συμπερασματικά, οι όποιες σχετικές αποφάσεις, καλό θα ήταν να λαμβάνουν υπόψη τέτοιες παραμέτρους για να μην χάνεται το ναυτικό πνεύμα και στοιχείο, σε μια χώρα των άνω των 15.000 χλμ ακτογραμμής, των 6000 περίπου νησιών, σε μια χώρα που οφείλει την υπόσταση, την ύπαρξη και την ανάπτυξη της στη θάλασσα, στο πολεμικό ναυτικό και στη θαλάσσια ισχύ! 

Η αδυναμία παρέμβασης της Ένωσης στις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή της, η ανισοβαρής και με ταπεινωτικές διαδικασίες «διαπραγμάτευση» σε γήπεδο γκολφ εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ, η συνάντηση με κόκκινο χαλί και χειροκρότημα καλωσορίσματος στην Αλάσκα Trump - Putin για την Ουκρανία χωρίς την παρουσία ούτε Ευρωπαίων ηγετών, ούτε της ίδιας της Ουκρανίας, αποτελούν μόνο τα τελευταία επεισόδια μιας συνεχώς επιδεινούμενης απαξίωσης της Ευρώπης στο διεθνές στερέωμα.