10th International Conference in Open & Distance Learning - November 2019, Athens, Greece - PROCEEDINGS

Η λογοκλοπή στις γραπτές εργασίες στο Eλληνικό Aνοικτό Πανεπιστήμιο Plagiarism in written assignments in Hellenic Open University

Σοφία Μαρκαντωνάκη Φιλόλογος
Μεταπτυχική φοιτήτρια ΕΑΠ: Επιστήμες Αγωγής Υποδιευθύντρια ΓΕΛ Χερσονήσου This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. 

Αbstract
Nowadays plagiarism has alarming effects. Particularly it has alarmed the academic community as there is an upsurge when writing written assignments even in the Distance Learning Education. However it is noted that there is no empirical research in Greek Educational Community to study in depth the manifestation of this social phenomenon to combat it effectively. Based on the aforementioned concern, the current research attempts to investigate plagiarism as a form of academic deception as well as to explore the factors that interact with the event during the elaboration of the written work. The production of the quality data is realized through 6 semi-structured interviews by active teachers who attended postgraduate programmes of the EAP. Depending on the results of the survey it turned out that all students perceive plagiarism as an immoral act, a product of both personal and social interaction that undermine both the educational climate as well as the learning procedure.

Περίληψη
Η λογοκλοπή στις μέρες μας έχει αποκτήσει ανησυχητικές διαστάσεις. Ιδιαίτερα έχει θορυβήσει την ακαδημαϊκή κοινότητα καθώς παρατηρείται έξαρσή της κατά τη συγγραφή των γραπτών εργασιών ακόμα και στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Ωστόσο διαπιστώνεται πως δεν υπάρχουν εμπειρικές έρευνες στην ελληνική εκπαιδευτική κοινότητα που να μελετούν εις βάθος την εκδήλωση αυτού του κοινωνικού φαινομένου ώστε να το καταπολεμήσουν αποτελεσματικά. Με αφόρμηση τον παραπάνω προβληματισμό, με την παρούσα έρευνα επιχειρείται ποιοτική διερεύνηση της λογοκλοπής ως μια μορφή ακαδημαϊκής εξαπάτησης καθώς και διερεύνηση των παραγόντων που αλληλεπιδρούν για την εκδήλωσή της κατά την εκπόνηση των γραπτών εργασιών στο ΕΑΠ. Η παραγωγή ποιοτικών δεδομένων γίνεται μέσα από 6 ημιδομημένες συνεντεύξεις εν ενεργεία εκπαιδευτικών που φοίτησαν σε μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών του Ε.Α.Π. Από τα αποτελέσματα της έρευνας προέκυψε πως όλοι οι φοιτητές/τριες αντιλαμβάνονται τη λογοκλοπή ως μια ανήθικη πράξη, προϊόν αλληλεπίδρασης τόσο προσωπικών όσο και 10th International Conference in Open & Distance Learning - November 2019, Athens, Greece - PROCEEDINGS κοινωνικών παραγόντων η οποία υπονομεύει τόσο το εκπαιδευτικό κλίμα όσο και τη μαθησιακή διαδικασία.

Εισαγωγή
Η εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση βασίζεται στη φιλοσοφία της προσφοράς γνώσης σε ανθρώπους με αδυναμία πρόσβασης στις συμβατικές αίθουσες των πανεπιστημίων, με απώτερο σκοπό τη διασφάλιση ποιότητας, ευελιξίας, καινοτομίας, διαπολιτισμικής συνεργασίας, ανταλλαγής γνώσεων και πρακτικών σε παγκόσμιο επίπεδο(ΙCDE,2016). Η φυσική απόσταση από τον καθηγητή αναπληρώνεται με την παροχή υποστήριξης και αυτονομίας στους σπουδαστές (Βibi&Hafeez,2018) ενώ η αυτορρύθμιση της μάθησης επιτυγχάνεται μέσω των χρονοδιαγραμμάτων μελέτης και εκπόνησης γραπτών εργασιών(Ε.Α.Π.2019). Παρά τη συνεχή επικοινωνία και την εποικοδομητική παροχή συμβουλών ανατροφοδότησης από τους συμβούλους εκπαιδευτές για την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης του φοιτητή και της μαθησιακής διαδικασίας (Race,1998) παρατηρείται έλλειψη επαρκούς ενημέρωσης σε θέματα που αφορούν τη λογοκλοπή (Βibi&Hafeez,2018)με αποτέλεσμα το φαινόμενο αυτό να λειτουργεί ως αναπόσπαστο κομμάτι της κουλτούρας των εξ Αποστάσεως πανεπιστημιακών ιδρυμάτων το οποίο βλάπτει την ισότητα, την αποτελεσματικότητα, την εκτίμηση και τη φήμη τους (Μinaar,2012).

Θεωρητικό πλαίσιο
H έννοια της λογοκλοπής
Η λογοκλοπή αποτελεί ένα διαχρονικό φαινόμενο. Ετυμολογικά η λέξη «λογοκλοπία» αναφέρεται στην κλοπή λέξεων και ιδεών άλλων (Λεξικό LiddellScott-Κωνσταντινίδου,2019). Ήδη από την αρχαιότητα ο Τίμαιος στο 9ο Βιβλίο του αναφέρει ότι ο Εμπεδοκλής, μαθητής του Πυθαγόρα (500 π.Χ.) καταδικάστηκε για λογοκλοπή γιατί αποκάλυψε μυστικά της πυθαγόρειας διδασκαλίας στα ποιήματά του (Χατζόπουλος, 2000). H λέξη plagiarism (λογοκλοπή)προέρχεται από τη λέξη «plagiarius» που σημαίνει στα Λατινικά «απαγωγέας» (Μerriam Webster, 2019). Γενικότερα ορίζεται ως «η ιδιοποίηση ξένης πνευματικής δημιουργίας με ανήθικο και παράνομο τρόπο» (Λεξικό της Κοινής, 019) και ειδικότερα όταν κάποιος χρησιμοποιεί λέξεις, ιδέες ή προϊόντα εργασίας άλλων χωρίς την αναγνώριση του συγγραφέα ή της πηγής. Στη σημερινή εποχή αναδεικνύεται και ως ένα πολύπλοκο και ηθικό θέμα που πλήττει την ακαδημαϊκή ακεραιότητα και το κύρος των πανεπιστημίων(Συμβούλιο Προγράμματος Γραφής, 2019).

Η Λογοκλοπή στις γραπτές εργασίες στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
Σύμφωνα με τον Δρ. Στεργίου στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση, λογοκλοπή θεωρείται «η χρήση των ιδεών και των λέξεων τρίτων χωρίς αυτή να συνοδεύεται από ξεκάθαρη αναγνώριση της πηγής αυτής της πληροφορίας». Διαχωρίζεται στη μερική αντιγραφή λέξεων ή ιδεών, στην αντιγραφή ολόκληρης πηγής αλλά και στην ιδιοποίηση ή στην εξαγορά μιας ολόκληρης εργασίας. Ιδιαιτέρως επισημαίνεται η διαφορά της σκόπιμης λογοκλοπής που έχει απώτερο στόχο την εξαπάτηση, από την ακούσια λογοκλοπή η οποία αποδίδεται στην έλλειψη εμπειρίας των νέων φοιτητών (Στεργίου,χ.η.,σ.1).
Στην Ελλάδα παρά το ότι η λογοκλοπή στα πανεπιστήμια είναι ευρέως διαδεδομένη ακόμα και υπό την απειλή χρήσης σύγχρονων λογοκλοπικών λογισμικών όπως το 10th International Conference in Open & Distance Learning - November 2019, Athens, Greece - PROCEEDINGS Τurnitin (Λακασάς,2018), από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας παρατηρήθηκε έλλειψη ποιοτικών ερευνών όσον αφορά την λογοκλοπή στις γραπτές εργασίες στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Σε διεθνείς έρευνες η λογοκλοπή στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση θεωρείται ένα είδος ακαδημαϊκής εξαπάτησης (academic disconduct),(Larkin&Mintu-Wimsatt, 2015·Liu,Lee, Liu,&Magjuka, 2007·Stuber-McEwen, Wiseley, &Hoggatt,2009) το οποίο σύμφωνα με τις απόψεις των εξ αποστάσεως φοιτητών ταυτίζεται με την αντιγραφή (Liu etal.,2007), θεωρείται ανέντιμη συμπεριφορά (Raines,Ricci, Brown, Eggenberger,Hindle & Schiff ,2011) και συγχρόνως σοβαρό παράπτωμα (Espinoza & Nájera,2015).
Στην εποχή μας το Διαδίκτυο έχει αναδειχθεί σε ένα εξαιρετικό μέσο πληροφόρησης. Ωστόσο δε διακρίνεται πάντα για την αξιοπιστία του, καθώς ευνοεί την εκδήλωση τόσο της σκόπιμης όσο και της ακούσιας λογοκλοπής(Hammond, 2002). Πολλοί φοιτητές υποστηρίζουν σθεναρά ότι η διαδικτυακή αντιγραφή δεν αποτελεί παράνομη πράξη (Larkin,&Mintu-Wimsatt,2015) και ότι τα εξ Αποστάσεως πανεπιστήμια είναι αυτά που ευνοούν τη λογοκλοπή, γεγονός όμως που δεν αποδεικνύεται ερευνητικά (Stuber-McEwen etal.,2009·Watson&Sottile,2010). Στην πραγματικότητα γνωστοί ερευνητές έχουν αποδείξει ότι η ακούσια λογοκλοπή στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση οφείλεται τόσο στην έλλειψη δεξιοτήτων συγγραφής (Espinoza & Nájera,2015·Liuetal.,2007·Stuber- McEwenetal.,2009) όσο και στην έλλειψη πληροφόρησης (Espinoza & Nájera,2015)ενώ η εκούσια λογοκλοπή (εργασιών, εξετάσεων, γραπτών δοκιμασιών), οφείλεται συνήθως στη βαθμοθηρία, την τεμπελιά και την αδιαφορία αρκετών πρωτοετών φοιτητών ( Rainesetal.,2011).
Εκτός από τις παραπάνω περιπτώσεις υπάρχουν και αρκετοί εξ αποστάσεως φοιτητές οι οποίοι υποστηρίζουν ότι λογοκλέπτουν για να προκαλέσουν την αδυναμία του εκπαιδευτικού συστήματος να επιβάλλει σοβαρές κυρώσεις (Chester,2001,όπ. ανάφ. στον Hammond,2002) ενώ άλλοι εξαπατούν μιμούμενοι την πλειοψηφία (Espinoza &Nájera, 2015) υιοθετώντας έτσι συστήματα αξιών που αποκτήθηκαν από άλλους (Roger,1998). Επίσης οι φιλικές σχέσεις στους εξ αποστάσεως φοιτητές αποδεικνύεται ότι λειτουργούν ως «δούρειος ίππος» για την διάπραξη ανέντιμων συμπεριφορών, όπως η «υποβοήθηση» και η «συνέργεια» (Stuber-McEwen et al.,2009) οι οποίες όμως δεν θεωρούνται από αυτούς ανέντιμες πράξεις (Larkin, & Mintu–Wimsatt,2015). Ωστόσο οι περισσότεροι φοιτητές αποδέχονται ότι οι ενήλικες οφείλουν να κατανοούν ότι η εκπαιδευτική διαδικασία συμβαδίζει με τη διαδικασία ωρίμανσης(Rogers,1998) και ότι η λογοκλοπή βλάπτει το εκπαιδευτικό κλίμα, εμποδίζει τη μαθησιακή διαδικασία, πλήττει τη φήμη του πανεπιστημίου και δημιουργεί σχέσεις παράβασης –ελέγχου (Στεργίου, χ.η.).

Ερευνητικός σκοπός
Στην παρούσα μελέτη βάσει των ελλείψεων που παρατηρήθηκαν στην υπάρχουσα ελληνική βιβλιογραφία, κρίθηκε σκόπιμο να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο κατανοούν οι φοιτητές τη λογοκλοπή στις γραπτές εργασίες στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση και ειδικότερα στο Ε.Α.Π. Έμφαση δόθηκε στην κατανόηση του φαινομένου της λογοκλοπής, ως μια μορφή ακαδημαϊκής εξαπάτησης και ειδικότερα στους παράγοντες που οδηγούν στην σκόπιμη αντιγραφή λέξεων ή ιδεών, έντυπου, χειρόγραφου, ηλεκτρονικού και πολυμεσικού υλικού και των παραγόντων που αλληλεπιδρούν για την εκδήλωσή της. Η διεξαγωγή της έρευνας θα δώσει το έναυσμα για περαιτέρω μελέτες αλλά και για την παραγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων τόσο για τους φοιτητές όσο και για τους εκπαιδευτικούς και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης στην Ελλάδα.

Ερευνητικά ερωτήματα
E1: Πώς κατανοούν οι φοιτητές του ΕΑΠ την έννοια της λογοκλοπής; Ε2: Ποιες μορφές λογοκλοπικών συμπεριφορών θεωρούν ως ανεκτές ηθικά οι φοιτητές του ΕΑΠ; Ε3:Ποιοί παράγοντες θεωρούν οι φοιτητές του ΕΑΠ ότι μπορεί να οδηγήσουν στην ακούσια λογοκλοπή; E4.Ποιοι παράγοντες θεωρούν οι φοιτητές του ΕΑΠ ότι μπορεί να οδηγήσουν στην σκόπιμη λογοκλοπή;

Μεθοδολογία της έρευνας
Στην παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκε η ποιοτική προσέγγιση. Η ποιοτική μεθοδολογία θεωρείται καταλληλότερη για τη μελέτη ζητημάτων που δεν έχουν διερευνηθεί επαρκώς με σκοπό τη βαθύτερη μελέτη και κατανόησή τους(Ίσαρη & Πουρκός,2015). Το δείγμα της έρευνας αποτελείται από έξι συμμετέχοντες μεταπτυχιακούς φοιτητές του ΕΑΠ της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών, πέντε γυναίκες και έναν άνδρα. Μία εξ αυτών ήταν απόφοιτος του προγράμματος Σπουδές στην Εκπαίδευση και μια εξ αυτών παρακολουθούσε το πρόγραμμα Εκπαίδευση Ενηλίκων. Οι υπόλοιποι παρακολουθούσαν το πρόγραμμα Επιστήμες Αγωγής. Επίσης όλοι οι συμμετέχοντες είναι εν ενεργεία εκπαιδευτικοί του Δημόσιου Τομέα και διαμένουν στην ευρύτερη περιοχή του Ηρακλείου Κρήτης. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε το έτος 2017 στα πλαίσια των γραπτών εργασιών της Θεματικής Ενότητας Εκπαιδευτική Έρευνα στην Πράξη.

Εργαλείο συλλογής δεδομένων
Κατάλληλο εργαλείο για τη συλλογή πληροφοριών στην παρούσα μελέτη θεωρήθηκε η ημιδομημένη συνέντευξη. Η συνέντευξη αναδεικνύει μέσα από τις απόψεις και τις στάσεις των ανθρώπων τα βαθύτερα κίνητρα και τους λόγους που τους οδήγησαν να απαντήσουν με το συγκεκριμένο τρόπο (Κέδρακα,2008). Ιδιαιτέρως η ημιδομημένη συνέντευξη παρέχει ευελιξία καθώς δίνει τη δυνατότητα τροποποίησης των ερωτήσεων (Ίσαρη& Πουρκός,2015).
Η ερευνήτρια πριν και κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων ακολούθησε την επιστημονική δεοντολογία και τους κανόνες. Καθορίστηκε το πλαίσιο διεξαγωγής των συνεντεύξεων καθώς και η διατύπωση ερωτήσεων για την ομαλή επικοινωνία ερευνητή–υποκειμένου (Παρασκευοπούλου-Κόλια,2008).Για την ενίσχυση της ανωνυμίας και τη διατήρηση της εμπιστευτικότητας χρησιμοποιήθηκαν ψευδώνυμα ενώ για την τήρηση των κανόνων δεοντολογίας οι συμμετέχοντες υπέγραψαν το Έντυπο Συναίνεσης.

Αξιοπιστία –Εγκυρότητα
Ο συνδυασμός της ερευνητικής συνέπειας και η λεπτομερή περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας, μπορεί να δώσει τη δυνατότητα στον αναγνώστη να αξιολογεί ο ίδιος την εγκυρότητα και την αξιοπιστία της έρευνας (Συμεού,2006).Για λόγους εγκυρότητας του περιεχομένου τα ερωτήματα της συνέντευξης συνάδουν με το σκοπό και τη διατύπωση των ερευνητικών ερωτημάτων της έρευνας (Creswell, 2016).Επίσης έγινε πλήρη καταγραφή των δραστηριοτήτων κατά τη διεξαγωγή της μελέτης(κωδικοποίηση και ανάλυση δεδομένων) audit trail κατά Lincoln & Cuba(1985, όπ. ανάφ. στο Robson, 2010). Για την ενδυνάμωση του ποιοτικού ελέγχου και την πληρότητα του ερευνητικού εργαλείου διεξήχθη πιλοτική συνέντευξη.

Μέθοδος ανάλυσης δεδομένων
Μετά τη συλλογή των 6 συνεντεύξεων και την οργάνωσή τους σε αρχεία, πραγματοποιήθηκε η μετεγγραφή τους. Χρησιμοποιήθηκε ο κώδικας σημειογραφίας (Silverman,1993). Η επεξεργασία των απομαγνητοφωνημένων συνεντεύξεων πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της θεματικής ανάλυσης. Η μέθοδος αυτή χαρακτηρίζεται ευέλικτη καθώς δε δεσμεύει τον ερευνητή από συγκεκριμένες οντολογικές ή επιστημολογικές θέσεις άλλων ποιοτικών αναλύσεων(Ίσαρη&Πουρκός,2015). Στην έρευνα προτιμήθηκε η ανάλυση ποιοτικών δεδομένων με το χέρι (hand analysis of qualitative data) καθώς η βάση δεδομένων δεν ήταν μεγάλη. Στο πρώτο στάδιο διενεργήθηκε προκαταρκτική διερευνητική ανάλυση κατόπιν ακολούθησε η κωδικοποίηση(Creswell,2016), επεξεργασία, σύγκριση και συγχώνευση των κωδικών σε τρία θέματα και τρία υποθέματα. Τέλος αναζητήθηκαν οι πλεονάζοντες κωδικοί από τους οποίους έγινε η ανάδυση νέων θεμάτων.

Αποτελέσματα ανάλυσης δεδομένων
Στην παρούσα μελέτη η συντομογραφία «Συν.» όπου υπάρχει αφορά τις συνεντεύξεις που ελήφθησαν. Όλοι οι πληροφορητές αντιλήφθηκαν τη λογοκλοπή ως την αντιγραφή ολόκληρης εργασίας ή μέρους μιας εργασίας χωρίς αναφορά στην πηγή ή στον πραγματικό συγγραφέα(Συνεντεύξεις 1,3,5,6). Λογοκλοπή θεωρήθηκε και η αντιγραφή λέξεων (Συν.2) καθώς και η συνέργεια και η υποβοήθηση στην αντιγραφή των γραπτών εργασιών. (Συν.1).
Λογοκλοπή … είναι το να πάρω εγώ αυτούσια κομμάτια από γραπτό κάποιου άλλου, από κείμενο κάποιου άλλου και να τα παρουσιάσω στη δική μου την εργασία….., ( E::)θεωρώντας τα δικά μου. Χωρίς με κάποιο τρόπο δηλαδή να παραπέμψω στον πραγματικό συγγραφέα, χωρίς δηλαδή να κάνω μια παραπομπή στο κείμενο (Συν.4). Επίσης όλοι οι πληροφορητές υποστήριξαν ότι η λογοκλοπή είναι ανήθικη πράξη καθώς αποτελούσε άνισο πλεονέκτημα σε σχέση με τον χρόνο και τον κόπο που καταβάλλουν οι συμφοιτητές τους. Ωστόσο κατανοούσαν ότι έτσι υπονομεύαν και την ίδια τη μαθησιακή τους εξέλιξη με απώτερο στόχο να αποκομίσουν βαθμολογικά οφέλη. Επιπροσθέτως αναγνώρισαν ότι ο φοιτητής που λογοκλέπτει, υποτιμά τη νοημοσύνη του καθηγητή (Συν.1,4) καθώς του παρουσιάζει μια εικόνα που δεν ανταποκρίνεται στις ικανότητές και την πρόοδό του.
Ναι θεωρώ ότι είναι απαράδεκτο. Απαράδεκτο και για μένα ως φοιτητή, απαράδεκτο και για τον καθηγητή στον οποίο απευθύνομαι, θεωρώ ότι τον προσβάλλω κατά αυτόν τον τρόπο, δηλαδή ότι κατά κάποιο τρόπο η λογοκλοπή σαν να υποτιμά τη νοημοσύνη του καθηγητή.(Συν.4).

Οι γκρίζες ζώνες της Λογοκλοπής

Ακούσια Λογοκλοπή
Οι τέσσερις από τους ερωτώμενους θεώρησαν ότι η ακούσια λογοκλοπή μπορεί να δικαιολογηθεί λόγω απειρίας ή άγνοιας(Συν.2,3,4,5)ή λόγω έλλειψης ενημέρωσης(Συν.3). Το γεγονός αυτό αποδείχθηκε και όταν ένας από αυτούς παραδέχθηκε (Συν.6) ότι έχει διαπράξει ακούσια λογοκλοπή.
Έχω διαπράξει αλλά όχι εν γνώσει μου, (Ε::) άγνοια μου.….Δεν είχα καταλάβει ότι αυτό είναι λογοκλοπή .(Συν.6). Επίσης αναγνωρίστηκε ότι οι φοιτητές στην εκπαίδευση από απόσταση είναι ενήλικες, έχουν επιλέξει εκούσια τις σπουδές τους(Συν.4,1) και θα πρέπει να είναι πιο σοβαροί στις εργασίες τους από τη στιγμή που το Ε.Α.Π. τους παρέχει επαρκή ενημέρωση.

Δηλαδή πώς γίνεται άθελα του να διαπράξει λογοκλοπή; Να έχει άγνοια γι’ αυτό; Δεν μπορεί, ξέρει, όλοι με το που μπαίνουμε στο ΕΑΠ από την πρώτη μας ενότητα γνωρίζουμε γι’ αυτό το πράγμα από τον πρώτο καθηγητή σύμβουλο που έχουμε,… οπότε άθελα μας δεν νομίζω ότι μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο, είμαστε ενήλικες, ώριμοι, οπότε καταλαβαίνουμε την πράξη αυτή.(Συν.1)

Διαδικτυακή αντιγραφή
Η πλειοψηφία των πληροφορητών αναγνώρισε ως λογοκλοπή την αντιγραφή πληροφοριών από το Διαδίκτυο όταν δεν γίνεται αναφορά στο link ή στον συγγραφέα και σωστή παράφραση των αποσπασμάτων.

Το να μπεις στο Ίντερνετ και γενικώς να θεωρείς ότι αυτό είναι κοινή γνώση άρα δεν χρειάζεται να το τεκμηριώσω, είναι μία συζήτηση καφενείου, δεν είναι …επιστημονική προσέγγιση.(Συν.3)

Δύο από τους πληροφορητές θεωρούν ότι η αντιγραφή πληροφοριών από το Διαδίκτυο θα μπορούσε να είναι αποδεκτή εφόσον ο συγγραφέας δεν θέτει θέμα πνευματικής ιδιοκτησίας.

Είναι ελεύθερες πληροφορίες, δεν είναι κάτι που είναι κλειδωμένο, που έχουν πρόσβαση μόνο κάποιοι. Υπάρχουν κάποιες πληροφορίες ανοιχτές σε όλους. Και εφόσον είναι ανοιχτές σε όλους, νόμιμα, νομιμότατα γιατί σε τελική ανάλυση να μην μπορώ να τις πάρω κι εγώ και να τις χρησιμοποιήσω έτσι όπως είναι.(Συν.6)

Λογοκλοπή και φιλία
Όλοι οι συμμετέχοντες αρνήθηκαν κατηγορηματικά να συνδράμουν τους φίλους τους να λογοκλέψουν. Δεν αρνούνταν ωστόσο την παροχή βοήθειας.
Το να του δώσω κάποιες κατευθύνσεις και να τον βοηθήσω στον τρόπο συγγραφής και που θα μπορεί να βρει βιβλιογραφικές αναφορές πολύ ευχαρίστως ή να πάρει μια ιδέα να διαβάσει την εργασία μου και να πάρει μια ιδέα δεν θα είχα πρόβλημα, αλλά όχι να συνδράμω στην αντιγραφή.(Συν1)

Σκόπιμη λογοκλοπή
Εγγενείς παράγοντες όπως η βαθμοθηρία, ο αθέμιτος, ανταγωνισμός, η τεμπελιά, η αντιδραστικότητα προς το εκπαιδευτικό σύστημα, μπορούν να ωθήσουν τους φοιτητές να είναι περισσότερο επιρρεπείς στις λογοκλοπικές συμπεριφορές. …γιατί δεν έχει μάθει να προσπαθεί γενικότερα στη ζωή του…(Συν.3)
Επίσης αναγνωρίστηκε πως η συμπεριφορά του ατόμου διαμορφώνεται σε σχέση με το κοινωνικό περιβάλλον (Roger,1998).Άλλοι παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν στη σκόπιμη λογοκλοπή θεωρήθηκαν η έλλειψη χρόνου (Συν 2.ερώτημα 5) και η απειρία των πρωτοετών φοιτητών του ΕΑΠ να διαχειριστούν το χρόνο τους. Επιπροσθέτως αναφέρθηκε ο μιμιτισμός και η επίδραση των συμφοιτητών που έχουν πετύχει σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης με την αντιγραφή.
Κι αυτό τώρα είναι και μια νοοτροπία, μπορεί να παρασύρει ο ένας τον άλλο, … και έχεις πάρει τις αποφάσεις σου κι έχεις τον άλλο και σου λέει ότι δεν βαριέσαι εγώ αντέγραψα και μια χαρά τα πήγα και παρασύρεσαι.(Συν.4)
Από την έρευνα δεν επιβεβαιώθηκε η άποψη κάποιων σπουδαστών πως οι σπουδές από απόσταση ευνοούν λογοκλοπικές συμπεριφορές καθώς υπήρξε ενημέρωση από το ΕΑΠ .(Συν.1).
Σου λένε αν ήμουνα σε ένα συμβατικό πανεπιστήμιο μπορεί και να μην αντέγραφα, στις σπουδές από απόσταση εντάξει από απόσταση είναι δεν βαριέσαι.(Συν.4)
Επίσης κανένας από τους ερωτώμενους δεν αποδέχθηκε ότι έχει διαπράξει σκόπιμα λογοκλοπή καθώς εκτός από την ανεντιμότητα της πράξης θεωρούν ότι δεν προάγεται η διαδικασία μάθησης. Δεν το έχω σκεφτεί( Ε::). γιατί ούτως ή άλλως εκ των προτέρων γνωρίζουμε πάρα πολύ καλά ότι είμαστε σε μία διαδικασία μάθησης,..(Συν.5)

Συμπεράσματα –Συζήτηση
Αναμφισβήτητα το φαινόμενο της λογοκλοπής προβληματίζει έντονα την εξ αποστάσεως ακαδημαϊκή κοινότητα. Η παρούσα μελέτη δεν φιλοδοξεί να δώσει λύσεις ή απαντήσεις σε όλα τα ζητήματα που αφορούν το κοινωνικό αυτό φαινόμενο καθώς το δείγμα των εξ αποστάσεως φοιτητών είναι μικρό. Ωστόσο τα ευρήματα της έρευνας αποδεικνύουν ότι οι απόψεις των φοιτητών του Ε.Α.Π. ταυτίζονται σε μεγάλο βαθμό με τα στοιχεία της βιβλιογραφίας. Η λογοκλοπή είχε γίνει αντιληπτή σε όλες τις μορφές της από τους φοιτητές ως μια «ανήθικη», «ανέντιμη», «απαράδεκτη πράξη», βασισμένη στο «ψεύδος», που έχει ως απώτερο σκοπό την απόκτηση βαθμού ή ακαδημαϊκού τίτλου. Κυρίως βασίζεται στην «εξαπάτηση» των συμφοιτητών, του καθηγητή αλλά και του ίδιου του φοιτητή. Οδηγεί συχνά σε αξιόποινες πράξεις, όπως την κλοπή της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Επιπροσθέτως η Διαδικτυακή λογοκλοπή και κάποιες περιπτώσεις ακούσιας λογοκλοπής δεν θεωρήθηκαν κατακριτέες και ανήθικες πράξεις. Στην περίπτωση της «συνέργειας» σε λογοκλοπικές συμπεριφορές αντίθετα με τη βιβλιογραφία κανείς δεν ήθελε να συμμετάσχει ως συνεργός. Οι ίδιοι οι φοιτητές πάντως αρνήθηκαν ότι έχουν διαπράξει σκόπιμη λογοκλοπή ενώ ένας από τους ερωτώμενους την είχε διαπράξει ακούσια. Στην περίπτωση της εκούσιας λογοκλοπής σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν τα στοιχεία της προσωπικότητας του ατόμου σε συνδυασμό με τις αλληλεπιδράσεις του κοινωνικού περιβάλλοντος (Roger 1998).
Μέσα από την έρευνα που διεξήχθη αναδείχθηκαν και νέα θέματα προς διερεύνηση. Στην ακούσια λογοκλοπή,συνέβαλε η χρόνια αποχή από τη μαθησιακή διαδικασία, η έλλειψη κρίσης, η αναβλητικότητα καθώς και η λάθος αναφορά από πηγή διαδικτύου. Στη σκόπιμη λογοκλοπή, συνέβαλαν οι εγγενείς παράγοντες όπως άγχος, ανασφάλεια, έλλειψη ήθους, καθώς και εξωγενείς παράγοντες, όπως η έλλειψη χρόνου, η έλλειψη γνώσεων, οι επαγγελματικές και οι οικογενειακές υποχρεώσεις και η απειρία των πρωτοετών εξ αποστάσεως φοιτητών.
Ιδιαίτερη διερεύνηση χρήζει η ιδιοποίηση, η ανάθεση και η εξαγορά εργασιών καθώς και οι υποψίες που γεννούνται για την ανοχή της Πολιτείας αλλά και του Πανεπιστημίου. Περαιτέρω διερεύνηση χρειάζεται το θέμα που αφορά το εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο καλλιεργεί από νωρίς την αποστήθιση και την άκριτη συσσώρευση γνώσεων ώστε να υπάρξει αναδιάρθρωση ή βελτίωσή του από τους ιθύνοντες. Επίσης αναδεικνύεται σημαντικός ο ρόλος των συμφοιτητών που δρουν άτυπα αλλά και υποστηρικτικά στην ενημέρωση των συμφοιτητών τους σε θέματα λογοκλοπής.

Βιβλιογραφικές αναφορές
Bibi,T.& Hafeez, A.(2018). Exploration of Plagiarism Practices in Open and Distance Learning (ODL). Pakistan Journal of Distance & Online Learning 4(1),49-62.

Creswell,J.W.(2016).Η έρευνα στην εκπαίδευση: Σχεδιασμός, διεξαγωγή και αξιολόγηση της ποσοτικής και ποιοτικής έρευνας (Χ. Τσορμπατζούδης, επίμ.).Αθήνα:Ίων.

Hammond,M.(2002).Cyber-Plagiarism:Are FE Students getting away with words? Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου, 2019, από https://www.coursehero.com/file/32912550/00002055doc/ 

Ε.Α.Π.(2019). Κανονισμός Σπουδών. Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου, 2019, από https://www.eap.gr/el/

Espinoza,L.A.,& Nájera,J.M.(2015). How to correct teaching methods that favour plagiarism: recommendations from teachers and students in a Spanish language distance education university,40 (8),1070-1078.DOI: 10.1080/02602938.2014.966053

Ι.C.D.E. (International Council for Open distance education).(2016). StrategicPlan 2017–2020. Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου, 2019, από https://www.icde.org/

Ίσαρη ,Φ.& Πουρκός ,Μ.(2015). Ποιοτική Μεθοδολογία Έρευνας. Εφαρμογές στην Ψυχολογία και στην Εκπαίδευση. Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου, 2019, από https://repository.kallipos.gr/bitstream/11419/5826/4/15327_Isari-KOY.pdf 

Kέδρακα, Κ.(2008). Μεθοδολογία λήψης συνέντευξης. Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου, 2019, από https://eclass.duth.gr/modules/document/file.php/ALEX01201/%CE%BC%CE%B5%CE% 

Λακασάς, Α.(2018). Σύστημα κατά αντιγραφών σε ΑΕΙ. Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου, 2019, από https://www.kathimerini.gr/941744/article/epikairothta/ellada/systhma-kata-antigrafwn-se-aei  

Robson, C. (2010). Η έρευνα του πραγματικού κόσμου: Ένα μέσον για κοινωνικούς επιστήμονες και επαγγελματίες ερευνητές (Κ. Μιχαλοπούλου, επίμ. ). Αθήνα: Gutenberg.

Rogers, A. (1998).Η εκπαίδευση ενηλίκων. Αθήνα :Μεταίχμιο.

Παρασκευοπούλου-Κόλλια, Ευ.-Άλ. (2008). Μεθοδολογία ποιοτικής έρευνας στις κοινωνικές επιστήμες και συνεντεύξεις.

Distance Learning Administration,13(1). Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου,2019, από https://www.researchgate.net/publication/ 

Students_Cheat_More_in_Online_Courses 

Η οικογένεια Μωραϊτίνη, με ρίζες στην Αίγινα από την εποχή του Καποδίστρια, ανέδειξε πολιτικούς, δικαστικούς και στρατιωτικούς. Ο Αριστείδης Μωραϊτίνης (1860–1934), διετέλεσε πρόεδρος του Αρείου Πάγου, ήταν στενός φίλος του Καποδίστρια που τον συνόδευσε όταν πήγε στην Αίγινα, την πρώτη πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους (1828–1829). Αργότερα μετά την κατάργηση της βασιλείας, διετέλεσε πρωθυπουργός στη μεταβατική περίοδο (15 Μαρτίου 1924 έως 19 Μαρτίου 1924). Ο εγγονός του, Αριστείδης Μωραϊτίνης, γεννήθηκε στην Αίγινα στις 3 Φεβρουαρίου 1891 και υπήρξε ένα από τα πιο φωτεινά μυαλά και γενναίες μορφές της νεότερης ελληνικής στρατιωτικής ιστορίας.

Εισήχθη στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων (ΣΝΔ) τον Σεπτέμβριο του 1906 και αποφοίτησε το 1910 ως Σημαιοφόρος του τότε Βασιλικού Ναυτικού. Υπηρέτησε στο Πολεμικό Ναυτικό πριν τη σταδιοδρομία του ως αεροπόρος, αποκτώντας εμπειρίες που συνέβαλαν στην επαγγελματική του εξέλιξη.

Τον Οκτώβριο του 1912, κατά τη διάρκεια του Α Βαλκανικού Πολέμου, υπηρετούσε ως Ύπαρχος στο Τορπιλοβόλο Τ-15, υπό τις διαταγές του Αρχηγού Στόλου Ναυάρχου Κουντουριώτη, που επιχειρούσε κυρίως στη Λήμνο και το Βόρειο Αιγαίο. Το Τ-15 είχε επίσης και ρόλο υποστήριξης, παρέχοντας υπηρεσίες ρυμούλκησης, ασφάλειας και διάσωσης, στο υδροπλάνο “Ναυτίλος” / Astra, το οποίο αναλάμβανε αποστολές αναγνώρισης και βομβαρδισμού στη Καλλίπολη και το Αιγαίο.

  

Το χειρόγραφο σκαρίφημα της πρώτης πτήσης ναυτικής συνεργασίας.

 

 

Το αεροσκάφος των Μουτούση - Μωραϊτίνη ρυμουλκείται από το Βέλος, μετά την επιτυχή αποστολή του στα Δαρδανέλια.

 

  

Ο σημαιοφόρος Μωραϊτίνης

 

 

Δημοσίευμα της εποχής

Το κλείσιμο των ελληνογιουγκοσλαβικών συνόρων συνέβαλε στη λήξη του εμφυλίου.

Eπίσπευσε την οριστική ήττα του ΔΣΕ στα τέλη Αυγούστου του 1949

 

Φωτ.: Wikipedia 

Η αποπομπή της Γιουγκοσλαβίας από την Κομινφόρμ, το Συντονιστικό Γραφείο Πληροφοριών των Κομμουνιστικών Κομμάτων, στις 28 Ιουνίου 1948 αποτελεί ένα ορόσημο στην ιστορία του Ψυχρού Πολέμου.

Συγκεκριμένα, η γιουγκοσλαβική ηγεσία κατηγορήθηκε από την Κομινφόρμ, εντός της οποίας κυριαρχούσε το Κομμουνιστικό Κόμμα Σοβιετικής Eνωσης, ότι ακολουθούσε μια πολιτική αποκλίνουσα από τον γνήσιο μαρξισμό-λενινισμό. Ευθύς αμέσως, τα γειτονικά στη Γιουγκοσλαβία κράτη ευθυγραμμίστηκαν με την πολιτική της Σοβιετικής Eνωσης και έσπευσαν να καταγγείλουν τη γιουγκοσλαβική ηγεσία, χαρακτηρίζοντας το Κομμουνιστικό Κόμμα Γιουγκοσλαβίας τυχοδιωκτικό. 

Μετά την αποπομπή της από την Κομινφόρμ, η Γιουγκοσλαβία βρέθηκε σε πλήρη απομόνωση. Η οικονομία της χώρας υπέστη μεγάλο πλήγμα, καθώς η Σοβιετική Eνωση και τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης ανέστειλαν ή ακύρωσαν τις διμερείς εμπορικές και οικονομικές συνεργασίες, επιβάλλοντας ένα είδος οικονομικού αποκλεισμού ο οποίος σταδιακά έλαβε μεγάλες διαστάσεις. Τα γειτονικά στη Γιουγκοσλαβία κράτη ενέτειναν την πίεση προς την ηγεσία της προβαίνοντας σε καθημερινές παραβιάσεις του εναερίου χώρου της και αποστέλλοντας στρατεύματα στα σύνορα, δημιουργώντας μια τεταμένη ατμόσφαιρα στην περιοχή. Παρατηρώντας αυτές τις εξελίξεις στο σοσιαλιστικό στρατόπεδο, οι Δυτικοί αναλυτές της διεθνούς πολιτικής θεωρούσαν πολύ πιθανή μια εισβολή των Σοβιετικών και των δορυφόρων τους στη Γιουγκοσλαβία μέσα στο 1948-1949. 

Οι Σοβιετικοί προέβησαν σε αυτές τις ενέργειες αποσκοπώντας στην αύξηση της δυσαρέσκειας κατά της γιουγκοσλαβικής ηγεσίας στο εσωτερικό της χώρας, γεγονός το οποίο θα τους έδινε την αφορμή να επέμβουν στη Γιουγκοσλαβία υποστηρίζοντας για την εξουσία φίλα προσκείμενα προς εκείνους πρόσωπα. Ωστόσο, παρά τις σοβιετικές προσπάθειες για πρόκληση αναταραχών στο εσωτερικό της χώρας, η γιουγκοσλαβική ηγεσία δεν ανατράπηκε καθότι έλαβε τα κατάλληλα μέτρα για την αποφυγή του κινδύνου στο εσωτερικό, προχωρώντας σε συλλήψεις υπόπτων για φιλοσοβιετικές θέσεις. 

Παρότι βρισκόταν σε αδύναμη θέση, η γιουγκοσλαβική ηγεσία δεν επεδίωξε σε πρώτη φάση να συσφίξει τις σχέσεις της με τη Δύση, υπολογίζοντας στη στήριξη των Κινέζων κομμουνιστών. Oταν, όμως, εκείνοι τάχθηκαν στο πλευρό των Σοβιετικών, ο Τίτο συνειδητοποίησε ότι η συνεργασία με τις ΗΠΑ αποτελούσε μονόδρομο για την έξοδο από τη διεθνή απομόνωση.

Από την πλευρά τους, οι Δυτικοί ήταν αρχικά επιφυλακτικοί στις επαφές τους με τους Γιουγκοσλάβους, καθώς δεν μπορούσαν να καταλάβουν τα βαθύτερα αίτια της ρήξης του Τίτο με τον Στάλιν (πολιτική ηγεμονισμού του Τίτο στα Βαλκάνια και μείωση της σοβιετικής επιρροής στην περιοχή). Οταν, όμως, η γιουγκοσλαβική ηγεσία έλαβε την απόφαση να διεθνοποιήσει τη διαμάχη της με την Κομινφόρμ, ήρθησαν οι επιφυλάξεις τους και αποφάσισαν να παράσχουν βοήθεια στη Γιουγκοσλαβία, υπολογίζοντας σε μια μεγάλη διάσπαση των σοσιαλιστικών δυνάμεων. 

Οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν κατά τους πρώτους μήνες του 1949 την πρώτη κίνηση στην προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεών τους με τη Γιουγκοσλαβία, αίροντας τη φραγή των γιουγκοσλαβικών αποθεμάτων χρυσού αξίας τριάντα εκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία είχαν δεσμευτεί κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στη συνέχεια, την πρωτοβουλία των κινήσεων ανέλαβε η γιουγκοσλαβική πλευρά. Κατά τη διάρκεια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, το μεγαλύτερο μέρος της σοβιετικής βοήθειας προς τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ) διερχόταν διαμέσου της Γιουγκοσλαβίας.

Ωστόσο, εξαιτίας της αντιγιουγκοσλαβικής ρητορικής, την οποία είχε υιοθετήσει το ΚΚΕ μετά την αποπομπή του ΚΚΓ από την Κομινφόρμ, οι σχέσεις μεταξύ των δύο κομμάτων είχαν ψυχρανθεί. Εν όψει της στενότερης συνεργασίας της Γιουγκοσλαβίας με τις ΗΠΑ μέσα στο 1949, το Βελιγράδι έλαβε την απόφαση να διακόψει την παροχή βοήθειας προς τον ΔΣΕ κλείνοντας τα σύνορα με την Ελλάδα στις 10 Ιουλίου 1949 προβάλλοντας την αιτιολογία ότι πλέον «δεν είχε φίλους στην ελληνική επικράτεια». Το κλείσιμο των ελληνογιουγκοσλαβικών συνόρων συνέβαλε στη λήξη του εμφυλίου επισπεύδοντας την οριστική ήττα του ΔΣΕ στα τέλη Αυγούστου του 1949. 

Δύο μήνες μετά το κλείσιμο των ελληνογιουγκοσλαβικών συνόρων, τον Σεπτέμβριο του 1949, η Γιουγκοσλαβία έλαβε το πρώτο της δάνειο από τις ΗΠΑ. Τα επόμενα χρόνια η Γιουγκοσλαβία συνεργάστηκε στενά με τη Δύση τόσο σε οικονομικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο. Το 1950-1951 αποκατέστησε τις σχέσεις της με την Ελλάδα και στη συνέχεια, το 1953, υπέγραψε μαζί της και με την Τουρκία το Βαλκανικό Σύμφωνο. Η συνεργασία των τριών χωρών εξελίχθηκε σε συμμαχία το 1954.

Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης